ලෝකයම හොල්ලපු අපේ 'කොළ රත්තරන්': කුරුඳු සහ රබර් වගාවේ සැඟවුණු කතාව

1. හැඳින්වීම: ගෝලීය ඒකාධිකාරයක සිට සැපයුම් දාමයක් දක්වා

ශ්‍රී ලංකාව යනු අතීතයේදී ගෝලීය වෙළඳපොළේ ඇතැම් භාණ්ඩ සඳහා තනි ඒකාධිකාරයක් (Monopoly) හෙබවූ රාජ්‍යයකි. යම් භාණ්ඩයක එකම සැපයුම්කරු වන විට එම රටට හිමිවන භූ-දේශපාලනික බලය අතිමහත්ය. අතීතයේදී 'සිලෝන් සිනමන්' (Ceylon Cinnamon) හරහා අප අත්විඳින ලද්දේ එවැනි අසමසම බලයකි. එකල ලෝකයම පිළිගත් හොඳම කුරුඳු වර්ගය වූයේ ලංකාවේ කුරුඳුය. කෙසේ වෙතත්, කාලයත් සමඟ මෙම ඒකාධිකාරී බලයන් බිඳවැටුණු අතර, රබර් වැනි නව බෝගවල ආගමනයත් සමඟ මෙරට ආර්ථිකයේ නව සැපයුම් දාමයන් (Supply Chains) නිර්මාණය විය.

2. කුරුඳු ඒකාධිකාරය සහ 'කැෂියා' (Cassia) ආදේශකය

කුරුඳු සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රී ලංකාවට තිබූ ඒකාධිකාරය කෙතරම් ප්‍රබලද යත්, අදටත් ලෝක වෙළඳපොළේ කුරුඳු ප්‍රමිතීන් මැනීමට 'සිලෝන් සිනමන්' යන නාමය භාවිතා වේ. විශේෂයෙන්ම මූලාශ්‍රවල සඳහන් වන 'C2' වැනි උසස් කුරුඳු ප්‍රභේද නිෂ්පාදනය කළ ලොව එකම රට වූයේ ශ්‍රී ලංකාවයි. මෙම ඒකාධිකාරය බිඳවැටීම අප හැඳින්විය හැක්කේ 'ගෝලීය ආර්ථික මංකොල්ලයක්' ලෙසිනි. චීනය සහ නැගෙනහිර ආසියාතික රටවල් ලංකාවෙන් කුරුඳු බීජ හොර රහසේ රැගෙන ගොස් ඔවුන්ගේ රටවල වගා කිරීම නිසා අපේ බලය ගිලිහී ගියේය.

චීනය සහ නැගෙනහිර ආසියාතික රටවල් නිපදවන 'කැෂියා' (Cassia) සහ සැබෑ 'සිලෝන් සිනමන්' අතර පැහැදිලි වෙනසක් ඇත. කැෂියා යනු පොතු කිහිපයක් එකට ගැටගසා ඇති, තද පැහැති, ඝනකම වැඩි නිෂ්පාදනයකි. නමුත් ලංකාවේ සැබෑ කුරුඳු ඉතා සියුම්, ගුණාත්මක සහ ආකර්ශනීය පැහැයකින් යුක්තය. මුල් කාලයේ කුරුඳු වනාන්තරවලින් ලබාගන්නා ස්වභාවික නිෂ්පාදනයක් ලෙස පැවති අතර, ලන්දේසි පාලන සමයේදී එය ක්‍රමවත් වගාවක් (Plantation) ලෙස ස්ථාපිත කරන ලදී.

3. බ්‍රසීලයෙන් හොර රහසේ පැමිණි රබර් බීජ: ලෝක ආර්ථිකයේ මහා කොල්ලය

රබර් යනු ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික බෝගයක් නොවේ. මුලින් මෙහි ඒකාධිකාරය තිබුණේ බ්‍රසීලය ඇතුළු දකුණු ඇමරිකානු කලාපයටයි. එම බීජ රටින් පිටතට ගෙනයාම තහනම් කර තිබුණද, බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් රබර් බීජ හොර රහසේ එංගලන්තයේ කිව් ගාඩ්න් (Kew Gardens) වෙත රැගෙන ගියහ. එහිදී ජෝසප් හූකර් (Joseph Hooker) වැනි විද්වතුන්ගේ පරීක්ෂණ යටතේ ඒවා පැළ කර, පසුව ලංකාවට රැගෙන එන ලදී. ලංකාවේ ප්‍රථම රබර් පැළය වගා කළ ස්ථානය ලෙස ගම්පහ හෙනරත්ගොඩ උද්භිද උද්‍යානය (සමහර ඉතිහාසඥයන් 'අස්ගිරිය' යනුවෙන්ද සඳහන් කරයි) ප්‍රසිද්ධය. ලංකාව හරහා පසුව මෙම වගාව අනෙකුත් ආසියානු රටවලට ව්‍යාප්ත විය.

"ඒකාධිකාරයන් පැවතුණු භාණ්ඩ බාහිර පාර්ශ්වයන් විසින් වෙනත් තැන්වලට රැගෙන යාම, ලෝක නිෂ්පාදනය ඉහළ යාමට හේතුවක් විය."

රබර් වගාව මෙරට ආයෝජකයන්ට සහ ශ්‍රමිකයන්ට ආකර්ශනීය වීමට විශේෂ ආර්ථික හේතුවක් බලපෑවේය. රබර් යනු 'බහු වාර්ෂික' (Perennial) බෝගයකි. වසර පුරා දිනපතා උදේ සිට සවස් වන තුරු වෙහෙස විය යුතු 'සෘතුමය' (Seasonal) බෝග මෙන් නොව, රබර් වගාවේදී කොළ හැලෙන කාලයට (Resting period) යම් විවේකයක් ලැබේ. මෙම සරල නඩත්තුව සහ ස්ථාවර ආදායම නිසා දේශීය ශ්‍රම සැපයුම්කරුවන් රබර් වගාවට වැඩි කැමැත්තක් දැක්වූහ.

4. දෙවන කාර්මික විප්ලවය සහ රබර් සඳහා ඇති වූ දැවැන්ත ඉල්ලුම

19 වන සියවසේ අගභාගයේ සිදු වූ දෙවන කාර්මික විප්ලවය රබර් සඳහා දැවැන්ත ඉල්ලුමක් නිර්මාණය කළේය. වාහන නිෂ්පාදනය නිසා ටයර් සඳහා ඇති වූ ඉල්ලුම සහ විදුලිය හඳුන්වා දීමත් සමඟ වයර් ආවරණය (Insulation) කිරීමට රබර් අත්‍යවශ්‍ය වීම මීට ප්‍රධාන හේතුවයි.

මෙම ඉල්ලුම නිසා රබර්, තෙල් (Petroleum) හා සමාන වටිනාකමක් ඇති 'කළු රත්තරන්' (Black Gold) ලෙස හැඳින්වීමට පටන් ගැනුණි. ඇත්ත වශයෙන්ම රබර් මිල සහ තෙල් මිල අතර ඍජු සම්බන්ධයක් පවතී. කෘතිම රබර් (Synthetic rubber) නිපදවනු ලබන්නේ තෙල් ආශ්‍රිත අතුරු නිෂ්පාදනවලිනි. එබැවින් ලෝක වෙළඳපොළේ තෙල් මිල ඉහළ යන විට ස්වභාවික රබර් සඳහා පවතින තරඟකාරිත්වය සහ වටිනාකම ඉහළ යයි.

5. 1952 චීන - ලංකා රබර්-සහල් ගිවිසුම: තීරණාත්මක හැරවුම් ලක්ෂ්‍යය

මෙරට ආර්ථික ඉතිහාසයේ වැදගත්ම සන්ධිස්ථානයක් වන්නේ 1952 වසරේ අත්සන් කළ රබර්-සහල් ගිවිසුමයි. මෙම ඓතිහාසික ගිවිසුම පිටුපස සිටියේ එවකට කැලණිය සහ දඹදෙණිය යන ආසන දෙකම ජයග්‍රහණය කරමින් සුවිශේෂී දේශපාලන දස්කමක් පෑ ආර්. ජී. සේනානායක මහතාය.

එකල ලෝක වෙළඳපොළේ රබර් මිල පහත වැටී තිබියදී, චීනය ලෝක වෙළඳපොළ මිලට වඩා වැඩි මිලකට ලංකාවේ රබර් මිලදී ගැනීමටත්, සහල් ලෝක මිලට වඩා අඩු මිලකට ලංකාවට ලබා දීමටත් එකඟ විය. මෙම ගිවිසුම නිසා එවකට ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය ශ්‍රී ලංකාවට ලබා දුන් ආධාර පවා නතර කළ නමුත්, එම අර්බුදය හමුවේ ලංකාවේ ආර්ථිකය ස්ථාවරව තබා ගැනීමට මෙම ගිවිසුම මහෝපකාරී විය.

6. රබර් වගාවේ වර්තමාන අභියෝග සහ පසුබැසීම

වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාවේ රබර් වගාව දරුණු පසුබැසීමකට ලක්ව ඇත. මීට ප්‍රධාන හේතු කිහිපයකි:

• ඉඩම් ඛණ්ඩනය වීම: 1972 සහ 1975 ඉඩම් ප්‍රතිසංස්කරණ මගින් විශාල වතු යායන් රජයට පවරාගෙන 'කුඩා ඒකක' බවට පත් කිරීම නිසා ඵලදායිතාව විශාල ලෙස පහත වැටුණි.
• නාගරීකරණය: තෙත් කලාපයේ (ගම්පහ, කොළඹ, කෑගල්ල) රබර් ඉඩම් නේවාසික ප්‍රදේශ බවට පත් වීම.
• ශ්‍රම හිඟය සහ රෝග: රබර් කිරි කැපීමට පුහුණු ශ්‍රමිකයන් නොමැති වීම සහ දිලීර රෝග ව්‍යාප්තිය.
• ආනයන උත්ප්‍රාසය (Import Irony): ශ්‍රී ලංකාව දැන් සර්ජිකල් ග්ලවුස් සහ ටයර් වැනි අගය එකතු කළ නිෂ්පාදන සඳහා අවශ්‍ය අමුද්‍රව්‍ය වන ස්වභාවික රබර් පවා පිටරටින් ආනයනය කිරීමට සිදුව තිබීම ඉතා කණගාටුදායක තත්ත්වයකි.

7. නිගමනය: සම්ප්‍රදායෙන් ඔබ්බට ගිය අනාගතයක්

අපේ ආර්ථිකය දියුණු කිරීමට නම් තවදුරටත් අමුද්‍රව්‍ය පමණක් අපනයනය කරන සම්ප්‍රදායික වගා ක්‍රමවලින් මිදිය යුතුය. ඒ වෙනුවට වටිනාකම් එකතු කළ සැපයුම් දාම (Value-added Supply Chains) සහ නවීන තාක්ෂණය කෘෂිකර්මාන්තයට බද්ධ කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

අතීතයේ අප සතු වූ ඒකාධිකාරී බලය නැවත ලබා ගැනීමට නම්, නූතන තාක්ෂණය සමඟ අපේ කෘෂිකර්මාන්තය බද්ධ විය යුත්තේ කෙසේද? ඔබේ අදහස කුමක්ද?