අපගේ එදිනෙදා ජීවිතයේදී අප මුහුණ දෙන කම්මැලිකම, බිය, ලැජ්ජාව හෝ පැහැදිලි ඉලක්කයක් නොමැති වීම වැනි ගැටලු බොහෝ දෙනෙකු සලකන්නේ උපතින්ම උරුම වූ, වෙනස් කළ නොහැකි ගතිලක්ෂණ ලෙසයි. නමුත් චර්යා විද්‍යාත්මක මනෝවිද්‍යාවට අනුව, අපේ මොළය ක්‍රියා කරන්නේ සංකීර්ණ මෘදුකාංගයකට (Software) සමාන ලෙසයි. රිචඩ් බෑන්ඩ්ලර් (Richard Bandler) සහ ජෝන් ග්‍රයින්ඩර් (John Grinder) විසින් හඳුන්වා දුන් "නියුරෝ ලින්ගුයිස්ටික් ප්‍රෝග්‍රැමින්" (Neuro-Linguistic Programming - NLP) ක්‍රමවේදය හරහා මෙම මානසික 'ප්‍රෝග්‍රැමින්' පද්ධතිය අපට අවශ්‍ය පරිදි යාවත්කාලීන කිරීමට හෝ සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කිරීමට හැකියාව පවතී.

වයස යනු අංකයක් පමණයි: ඔබේ මොළය පුහුණු කළ හැකියි (Neuroplasticity)

බොහෝ දෙනෙක් වයස අවුරුදු 35, 50 හෝ 68 වන විට තමන්ට අලුත් දේ ඉගෙන ගැනීමට නොහැකි බව විශ්වාස කරති. එහෙත් විද්‍යාත්මකව තහවුරු වී ඇති 'නියුරෝප්ලාස්ටිසිටි' (Neuroplasticity) සංකල්පය මඟින් පෙන්වා දෙන්නේ ඕනෑම වයසකදී මොළයේ නියුරෝන උද්දීපනය කර නව ස්නායුක රටාවන් නිර්මාණය කළ හැකි බවයි.

අපේ ශරීරය නිරෝගීව තබා ගැනීමට ව්‍යායාම (Exercise) කරන්නා සේම, මොළය ද ක්‍රමානුකූල පුහුණුවක් (Brain Training) මඟින් ශක්තිමත් කළ හැකිය. වයසත් සමඟ මොළය දුර්වල වන බව පැවසීම මිථ්‍යාවකි; සිදුවන්නේ අප එය නිසි ලෙස භාවිතා නොකිරීම නිසා 'මලකඩ' කෑමයි. ස්නායුක මට්ටමින් අපවම වට්ටවා නොගෙන, මොළය මාංශ පේශියක් ලෙස සලකා අඛණ්ඩව අභියෝගයන්ට ලක් කිරීම තුළින් ඕනෑම වයසකදී ජීවිතය අලුතින් ඇරඹිය හැකිය.

භාෂාවේ ප්‍රබලත්වය සහ ස්නායුක සූදානම (Neural Priming)

අප භාවිතා කරන භාෂාව අපේ ස්නායු පද්ධතියට (Nervous System) සෘජුවම බලපායි. නිදසුනක් ලෙස, අපේ සමාජයේ වැඩිහිටියෙකුගෙන් සැප දුක් විමසූ විට ඔවුන් නිරන්තරයෙන් තම "ලෙඩ රෝග" ගැන කතා කිරීමට පෙළඹේ. ඔවුන් වචන හරහා නිරන්තරයෙන් අසනීප තත්ත්වයන් සිහිපත් කරන විට, ඔවුන්ගේ මොළය එම වේදනාකාරී රටාවන් උද්දීපනය කරයි. මෙය මනෝවිද්‍යාවේදී 'Neural Priming' ලෙස හඳුන්වන අතර, එහිදී පුද්ගලයා නොදැනුවත්වම තමන්ගේ ශරීරය රෝගී තත්ත්වයකට හැඩගස්වා ගනී.

"භාෂාව යනු හුදු සන්නිවේදන මාධ්‍යයක් පමණක් නොව, එය ඔබේ නියුරෝන ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය තීරණය කරන මාලිමාවයි. ඔබ නිරන්තරයෙන් සෘණාත්මක වචන සහ රෝගී තත්ත්වයන් ගැන පවසන්නේ නම්, ඔබේ මොළය අතීත රෝගී අත්දැකීම් ප්‍රමුඛ කරගනිමින් ඔබව එම තත්ත්වයේම සිරකර තබයි."

අප අපටම පවසන දේ (Self-talk) මඟින් අපවම මානසිකව ඇද වැට්ටවීමට හෝ ඉහළට ඔසවා තැබීමට අපට හැකියාව තිබේ.

දක්ෂයන්ව ආදර්ශයට ගැනීම (Modeling Success)

චර්යා විද්‍යා උපදේශකයින් ලෙස අප දකින්නේ සාර්ථකත්වය යනු වාසනාව මත පදනම් වූවක් නොව, එය ප්‍රතිනිර්මාණය කළ හැකි ස්නායුක රටාවක (Pattern) ප්‍රතිඵලයක් බවයි. යම් ක්ෂේත්‍රයක ප්‍රවීණයෙකු වීමට නම්, එම ක්ෂේත්‍රයේ සාර්ථකම පුද්ගලයින්ගේ 'මානසික සහ චර්යාත්මක රටාවන්' හඳුනාගෙන ඒවා ආදර්ශයට ගත යුතුය.

  • නර්තනය: මයිකල් ජැක්සන්ගේ පාද චලනයන්හි ඇති සුවිශේෂී රටාව (Pattern) අධ්‍යයනය කර එය පුහුණු කිරීම.
  • දේශනය: බැරැක් ඔබාමා හෝ ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් වැනි දේශකයන්ගේ වචන භාවිතය, ස්වරය සහ ශරීර භාෂාව (Body Language) නිරීක්ෂණය කිරීම.

මෙහිදී වැදගත් වන්නේ ඔවුන්ව අන්ධ ලෙස අනුකරණය කිරීම නොව, ඔවුන්ගේ සාර්ථකත්වයට හේතු වූ 'ප්‍රහේලිකාවේ කොටස්' හඳුනාගෙන ඒවා අපගේ අනන්‍යතාවයට ගැලපෙන ලෙස ප්‍රගුණ කිරීමයි.

ඉලක්කයක වැදගත්කම සහ RAS පද්ධතිය

පැහැදිලි ඉලක්කයක් නොමැතිව ජීවත් වීම පාර නොදැන හම්බන්තොට යන්නාක් වැනි ය. ඔබ ගමනාන්තය නොදන්නේ නම්, ඔබ වැය කරන ශ්‍රමය සහ කාලය අපතේ යන අතර ඔබ අතරමං වීම නොවැළැක්විය හැකිය. ඔබ නිශ්චිත ඉලක්කයක් (Goal) තීරණය කළ සැණින්, මොළයේ ඇති 'Reticular Activating System' (RAS) නැමැති පෙරහන් පද්ධතිය අවදි වේ. එය ඔබ වටා ඇති පරිසරයෙන් ඔබේ ඉලක්කයට අවශ්‍ය අවස්ථාවන්, සම්පත් සහ මිනිසුන් පමණක් හඳුනාගෙන ඔබ වෙත ගෙන එයි.

නිදසුනක් ලෙස, සාමාන්‍ය ගුරු වෘත්තියක් ලබාගෙන 'ඇඟ නිවාගෙන' සිටීමට මට අවස්ථාව තිබුණද, මගේ සැබෑ ඉලක්කය වූයේ මනෝවිද්‍යා උපදේශනයයි. පැහැදිලි ඉලක්කයක් තිබූ නිසාම, මගේ මොළය එම මාවතේ ඇති බාධක ජය ගැනීමට අවශ්‍ය 'මෘදුකාංග' සකස් කර ගැනීමට මට සහාය විය.

බිය සහ ලැජ්ජාව පරාජය කිරීම: 'කටපාඩම්' කිරීමේ ආදීනව

ප්‍රසිද්ධියේ කතා කිරීමට ඇති බිය (Public Speaking Phobia) බොහෝ දෙනෙකුට පවතින පොදු ගැටලුවකි. වරක් 6 වසරේදී සාහිත්‍ය සමිතියේ කතාවක් කිරීමට ගොස්, එය අසාර්ථක වූ සිසුවෙකු පිළිබඳව මූලාශ්‍රයේ සඳහන් වේ. ඔහු අසාර්ථක වූයේ කතාවේ හරය තේරුම් ගන්නවා වෙනුවට වචන 'කටපාඩම්' (Memorize) කළ නිසාය. කටපාඩම් කළ දාමයක එක් පුරුකක් හෝ අමතක වූ විට මුළු දාමයම බිඳී යන අතර, එය දැඩි බියක් සහ පරාජිත හැඟීමක් ඇති කරයි.

ඕනෑම බියක් යනු මොළයේ ඇති වැරදි 'පැටර්න්' එකක් පමණි. වචන කටපාඩම් කරනු වෙනුවට, එම අවස්ථාවේදී අපට අවශ්‍ය 'ප්‍රතිඵලය' (Outcome) කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමෙන් සහ මානසික චිත්‍ර වෙනස් කිරීමෙන් ඕනෑම පෝබියාවක් ජයගත හැකිය.

සාර්ථකත්වයේ කුළුණු 4 (The 4 Pillars of Success)

NLP ක්‍රමවේදයට අනුව පුද්ගල සාර්ථකත්වය රඳා පවතින ප්‍රධාන මූලධර්ම හතරකි:

  1. Rapport (සම්බන්ධතාවය): අන් අය සමඟ සාර්ථක සමාජ සම්බන්ධතා පැවැත්වීමේ හැකියාවයි. මෙහිදී '50% රීතිය' වැදගත් වේ. කිසිවෙකු 100% ක් පරිපූර්ණ නැත. යම් පුද්ගලයෙකු තුළ 50% කට වඩා හොඳ ගුණාංග තිබේ නම්, අපට ඔවුන් සමඟ සාර්ථකව 'සමාජ ජාල' (Social Networking) ගොඩනගා ගත හැකිය.
  2. Sensory Acuity (සංවේදී අවදි බව): අන් අයගේ වාචික නොවන සංඥා (Non-verbal cues) එනම් මුහුණේ ඉරියව්, කටහඬේ ස්වරය සහ ශරීර භාෂාව ඉතා සියුම් ලෙස කියවීමේ හැකියාවයි.
  3. Flexibility (නම්‍යශීලී බව): අවස්ථාවට අනුව තමන්ගේ චර්යාවන් වෙනස් කිරීමේ හැකියාවයි. මනෝවිද්‍යාත්මක ගැටලු බොහෝමයක් ඇති වන්නේ 'මාරු වීමට' (Switch) ඇති නොහැකියාව නිසාය. ආයතනයක අධ්‍යක්ෂවරයෙකු ලෙස පෙන්වන අධිකාරී ස්වරූපය නිවසට හෝ පන්සලට ගෙන යාම තුළින් ඝට්ටනයන් ඇති වේ. පරිසරයට අනුව තම 'පැටර්න්' එක වෙනස් කිරීම මානසික සෞඛ්‍යයට අත්‍යවශ්‍ය වේ.
  4. Outcome Thinking (ප්‍රතිඵල කේන්ද්‍රීය චින්තනය): ඕනෑම දෙයක් කිරීමට පෙර තමන්ට ලැබිය යුතු අවසාන ප්‍රතිඵලය පිළිබඳව ඉතා පැහැදිලි වැටහීමක් තිබීමයි.

සාරාංශය

අද අප ජීවත් වන්නේ 'ඇල්ෆා පරම්පරාව' (Alpha Generation) වැනි අතිශය වේගයෙන් වෙනස් වන ලෝකයකයි. මෙවැනි කාලයක එකම තැනක, එකම මට්ටමක නතර වී සිටීම මානසික පසුබෑමකට මඟ පාදයි. නිරන්තර වෙනස්වීම සහ ගමනය (Movement) මානසික සුවතාවයේ ලක්ෂණයකි. ඔබ අද ලබා ඇති සාර්ථකත්වය හෝ අසාර්ථකත්වය තීරණය වී ඇත්තේ ඔබ මෙතෙක් භාවිතා කළ වචන සහ ඔබ විසින්ම සකස් කරගත් මානසික රටාවන් මතයි.

සිතන්නට යමක්: ඔබේ අනාගතය තීරණය වන්නේ ඔබ අද භාවිතා කරන වචන මත නම්, හෙට දිනය වෙනස් කර ගැනීමට අද ඔබ වෙනස් කරන පළමු වචනය කුමක්ද? ඔබේ මානසික මෘදුකාංගය අදම යාවත්කාලීන කිරීම අරඹන්න.