1950 කාර්මික ආරවුල් පනතින් සේවායෝජකයා සහ සේවකයා අතර ගැටුම් නිරවුල් කිරීමේ තීරක බලය

 ශ්‍රී ලංකාවේ රැකියා ක්ෂේත්‍රය තුළ කාර්මික සාමය පවත්වා ගැනීමේ ප්‍රධානතම නෛතික පදනම වන්නේ 1950 අංක 43 දරන කාර්මික ආරවුල් පනතයි. මෙම පනත හඳුන්වා දීමට පෙර ක්‍රියාත්මක වූයේ 1931 අංක 3 දරන පැරණි ආඥා පනත වුවද, 1950 පනතේ 49 වන වගන්තිය මගින් එය අවලංගු කරමින් වඩාත් විධිමත් යාන්ත්‍රණයක් ස්ථාපිත කරන ලදී. විශේෂයෙන්ම 2022 අංක 22 සහ 24 දරන සංශෝධන මගින් වර්තමාන නීතිය තවදුරටත් පරිණාමය වී ඇත.

ප්‍රවීණ උපදේශකයෙකු ලෙස මා මෙහිදී අවධාරණය කරන්නේ මෙම පනතේ මූලික පරමාර්ථ තුන වන කාර්මික ආරවුල් වැලැක්වීම (Prevention), විමර්ශනය (Investigation) සහ සමථ කිරීම (Settlement) යන්න වටහා ගැනීම සේවායෝජකයාට මෙන්ම සේවකයාටද එකසේ වැදගත් වන බවයි. මෙන්න එහි සැඟවුණු රහස්

1. ඔබ "ලොක්කා" වුවද නීතියට අනුව ඔබත් "සේවකයෙක්" විය හැකියි

බොහෝ දෙනෙකු සිතන්නේ ආයතනයක ඉහළ නිලතල දරන විධායකයින් හෝ කළමනාකරුවන් මෙම පනතට යටත් නොවන බවයි. එහෙත් පනතේ 48 වන වගන්තිය "සේවකයා" යන්න ඉතා පුළුල් ලෙස අර්ථ දක්වයි.

නෛතික විශ්ලේෂණය: Ceylon Electricity Board vs. De Abrew නඩුවේදී විදුලිබල මණ්ඩලයේ සාමාන්‍ය අධිකාරීවරයා පවා "සේවකයෙකු" ලෙස තීන්දු විය. මක්නිසාද යත් ඔහු තම සේවායෝජකයා සමඟ රැකියා ගිවිසුමකින් බැඳී සිටීමයි.

උපදේශක සටහන: ආයතනයක සාමාන්‍යාධිකාරීවරයෙකු වැනි ඉහළ තනතුරක අයෙකුගේ සේවය අවසන් කිරීමේදී "විධායක" තත්ත්වය මත පමණක් පදනම්ව නීතියෙන් මඟහැරිය නොහැක. ඔවුන් ද මෙම පනතේ රැකවරණය ලබන සේවකයින් බව සේවායෝජකයා මතක තබා ගත යුතුය.

"සේවකයා යනු සේවා යෝජකයා සමඟ ගිවිසුමකට බැඳුණු තැනැත්තෙකි."

2. සැබෑ සේවායෝජකයා හඳුනා ගැනීම: මට්ටම් තුනක විග්‍රහය

සේවායෝජකයා කවුදැයි තීරණය කිරීමේදී පනතේ 48 වන වගන්තිය මට්ටම් තුනක් දක්වයි.

1. සෘජු සේවායෝජකයා: සේවකයෙකු සෘජුවම සේවයේ යොදවන පුද්ගලයා.
2. නියෝජිතයෙකු හරහා සේවයේ යෙදවීම (Agent): Carson Cumberbatch & Co vs. Nandasena නඩුවේදී තීන්දු වූ පරිදි, නියෝජිතයෙකු විසින් සේවකයෙකු බඳවා ගත් පමණින් එම නියෝජිතයා සේවායෝජකයා නොවේ. උදාහරණයක් ලෙස, 'සුමල්' වෙනුවෙන් ඔහුගේ නියෝජිත 'කමල්' විසින් 'රුවන්' බඳවා ගන්නේ නම්, සැබෑ සේවායෝජකයා වන්නේ නියෝජිතයා නොව 'සුමල්' ය.
3. ස්වාධීන ගිවිසුම්කරුවන් (Independent Contractors): මෙහිදී සේවය ලබන්නා (Service Recipient) සහ සේවායෝජකයා අතර වෙනස හඳුනාගත යුතුය.

උදාහරණයක් ලෙස: සිරිපාල විසින් කුසුමලතාගේ නිවසේ සේවය සඳහා කුමාරීව යොදවන්නේ නම්, එහිදී කුමාරීගේ සැබෑ සේවායෝජකයා වන්නේ සිරිපාල (Contractor) මිස සේවය ලබන කුසුමලතා නොවේ. මෙය සේවා ගිවිසුම් පිළිබඳ ආරවුල් වලදී ඉතා තීරණාත්මක වේ.

3. අමාත්‍යවරයාගේ "ස්වකීය විශ්වාසය" සහ අනිවාර්ය බේරුම්කරණය

පනතේ 4 වන වගන්තිය යටතේ විෂයභාර අමාත්‍යවරයාට ඇති බලය අතිවිශාලය. සාමාන්‍යයෙන් බේරුම්කරණය සඳහා පාර්ශවයන්ගේ කැමැත්ත අවශ්‍ය වුවද (Voluntary Arbitration), අමාත්‍යවරයාට එම කැමැත්ත නොමැතිව වුවද ආරවුලක් "අනිවාර්ය බේරුම්කරණය" සඳහා යොමු කළ හැකිය.

මෙහි ඇති විශේෂත්වය නම්, අමාත්‍යවරයා යම් ආරවුලක් "සුළු ආරවුලක්" ලෙස ස්වකීය විෂයමූලික විශ්වාසය (Subjective Belief) මත තීරණය කර ඕනෑම පාර්ශවයක කැමැත්ත නොතකා හැරීමට හැකි වීමයි. මෙය ඇතැම් විට දේශපාලනීකරණය වීමට ඉඩකඩ ඇති බව පැවසුණද, Wimalasena vs. Navaratne නඩුවේදී තීන්දු වූයේ මෙය අධිකරණ ක්‍රියාදාමයට අනවශ්‍ය ලෙස මැදිහත්වීමක් නොවන බවයි. වර්ජන වැනි අවස්ථාවලදී ආරවුල් කඩිනමින් සමථ කිරීම සඳහා මෙය ප්‍රබල මෙවලමකි.

4. සාධාරණත්වය මත පදනම් වූ "ප්‍රධානයන්" (Awards)

කාර්මික බේරුම්කරුවෙකු සාමාන්‍ය සිවිල් අධිකරණයක විනිසුරුවෙකුට වඩා වෙනස් වන්නේ ඔහුට ඇති නම්‍යශීලීභාවය නිසාය. පනතේ 17(1) වගන්තිය යටතේ බේරුම්කරුවෙකු සිය තීන්දුව ලබා දිය යුත්තේ හුදෙක් නීතිමය තාක්ෂණික කරුණු මත නොව, සාධාරණත්වය සහ යුක්තිය (Just and Equitable) මත පදනම්වය.

මෙහිදී ඔවුන් ලබා දෙන තීන්දුව "නියෝගයක්" (Order) නොව "ප්‍රධානයක්" (Award) ලෙස හැඳින්වේ. SB Perera vs. Standard Chartered Bank නඩුවේදී ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය තහවුරු කළේ, බේරුම්කරුවෙකුට තමන්ට සාධාරණ යැයි හැඟෙන ඕනෑම ප්‍රධානයක් සිදු කිරීමට නෛතික බලය ඇති බවයි.

"කාර්මික බේරුම්කරුවෙකු වාණිජ බේරුම්කරුවෙකුට වඩා නම්‍යශීලී සහ සුහද ලෙස කටයුතු කළ යුතුය."

5. කම්කරු විනිශ්චය සභා: අධිකරණ බලයේ සැබෑ ස්වරූපය

කම්කරු විනිශ්චය සභා (Labor Tribunals) යනු හුදෙක් පරිපාලන ආයතන නොව, සැබෑ අධිකරණ බලය (Judicial Power) ක්‍රියාත්මක කරන ආයතන වේ. මුල් කාලීනව Walkersons vs. Fry සහ Devanayagam නඩු හරහා මේ පිළිබඳව පරස්පර මත පැවතියද, වර්තමාන නෛතික තත්ත්වය Upali Newspapers vs. United Workers’ Union නඩුවෙන් තහවුරු වී ඇත.

ඒ අනුව, කම්කරු විනිශ්චය සභා සභාපතිවරුන් යනු අධිකරණ සේවා කොමිෂන් සභාව (JSC) මගින් පාලනය වන "අධිකරණ නිලධාරීන්" වේ. මෙය බේරුම්කරුවෙකුගේ කාර්යයට වඩා වෙනස් වන අතර, ඔවුන් සෘජුවම අධිකරණ පද්ධතියේ කොටසක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.

විශේෂ සටහන: රජයේ සේවකයින් සහ පනතේ බලපෑම

මෙහිදී බොහෝ දෙනෙකු නොදන්නා තවත් "රහසක්" ඇත. පනතේ 49 වන වගන්තියට අනුව, මෙම පනත සාමාන්‍ය රජයේ සේවකයින්ට (Government Servants) අදාළ නොවේ. එහෙත්, Air Ceylon vs. Rasanayagam නඩුවේදී තහවුරු වූ පරිදි රාජ්‍ය සංස්ථා (State Corporations) වල සේවකයින්ට මෙම පනතේ රැකවරණය ලබා ගත හැකිය.

සමාප්තිය

1950 කාර්මික ආරවුල් පනතේ අවසාන ඉලක්කය වන්නේ කාර්මික ආරවුල් සමථ කිරීම හරහා රටේ ආර්ථික ස්ථාවරත්වය සුරැකීමයි. නෛතික ප්‍රතිපාදන නිසි ලෙස භාවිත කිරීමෙන් සේවායෝජකයාට මෙන්ම සේවකයාටද යුක්තිය ඉටුකර ගත හැකිය.

සමථයකට එළඹීම යනු හුදෙක් නීතිමය අවශ්‍යතාවයක් පමණක් නොව, කාර්මික සාමය පවත්වා ගැනීමේ පදනමයි. ඔබේ ආයතනය තුළ මෙවැනි නෛතික ප්‍රකාශනයක් (Award) හෝ කාර්මික මතභේදයක් ඇති වුවහොත්, ඔබ තෝරාගන්නේ ද්වේශ සහගත නීතිමය අරගලයක්ද, නැතහොත් සාධාරණත්වය මත පදනම් වූ සමථයක්ද?