සිංහල අක්ෂර වින්‍යාසය ගැන ඔබව පුදුම කරවන කරුණු 5ක්

 අපේ ඇඟිලි යතුරුපුවරුවක් මතින් දුවන මොහොතක, හදිසියේම නතර වී සිතන්නට සිදුවන වචනයක් තිබේ. ‘කැලණිය’ ද, නැත්නම් ‘කැළණිය’ ද? මේ සරල පැකිලීම, සිංහල භාෂාවේ සැඟවුණු ඉතිහාසය, කලාව, සහ විකාශනය පිළිබඳ ගැඹුරු කතාවක දොරටුවයි. බොහෝ දෙනෙකුට පොදු මෙම ගැටලුව, පාසල් වියේදී ඉගෙනගත් ව්‍යාකරණ රීති කිහිපයකට පමණක් සීමා වූවක් නොවේ.

මෙම ලිපියේ අරමුණ වන්නේ, හුදු ව්‍යාකරණ රීති වලින් ඔබ්බට ගොස්, විද්වත් විශ්ලේෂණයන් මත පදනම් වූ සිංහල අක්ෂර වින්‍යාසය පිළිබඳ ඔබව පුදුමයට පත් කළ හැකි කරුණු පහක් හෙළිදරව් කිරීමයි. මෙම කරුණු දැනගැනීමෙන්, සිංහල අක්ෂර වින්‍යාසය යනු නීති මාලාවක් පමණක් නොව, අපේ භාෂාවේ විකාශය, කලාව සහ ඉතිහාසය කැටපත් කරන සංකීර්ණ පද්ධතියක් බව ඔබට වැටහෙනු ඇත.

පළමු කරුණ: අකුරු 60යි, ශබ්ද 40යි! - සිංහල හෝඩියේ සැඟවුණු අසමතුලිතතාව

ඔබ පුදුමයට පත් කරවන පළමු කරුණ නම්, අප භාවිතා කරන සිංහල හෝඩියේ අකුරු (අක්ෂර) 60ක් තිබුණ ද, කතා කරන සිංහලයේ (භාෂණයේ) ඇත්තේ ශබ්ද 40ක් පමණක් වීමයි. වෙනත් විදිහකින් කිවහොත්, අපේ හෝඩියේ ඇති අකුරු 20ක්ම, නූතන කට වහරේදී කිසිදු සුවිශේෂී ශබ්දයක් නියෝජනය නොකරන ‘හඬක් නැති අකුරු’ බවට පත්වී ඇත.

මෙම නොගැලපීම සඳහා ප්‍රධානතම හේතුව වන්නේ, කතා කරන භාෂාව (භාෂණය) ලියන භාෂාවට (ලේඛනයට) වඩා ඉතා වේගයෙන් වෙනස් වීමයි. කාලයත් සමඟ අපේ උච්චාරණය වෙනස් වුව ද, ලේඛන ක්‍රමය ඒ වේගයෙන් වෙනස් නොවීම නිසා මෙම පරතරය නිර්මාණය වී ඇත. සිංහල අක්ෂර වින්‍යාසය පිළිබඳ බොහෝ අභියෝග වලට මූලිකම හේතුවක් වන්නේ ද මෙම පරතරයයි.

දෙවන කරුණ: කවිය නිසා අවුල් වූ නීති - ‘එළිසමයේ’ නොසිතූ බලපෑම

අක්ෂර වින්‍යාස නීති සංකීර්ණ වීමට නිර්මාණශීලී සාහිත්‍යය, විශේෂයෙන්ම කවිය, බලපෑ බව පැවසුවහොත් ඔබ පුදුමයට පත් වනු ඇත. එහෙත් එය සත්‍යයකි. අතීතයේ කවියන්, සිය නිර්මාණ වල ‘එළිසමය’ (rhyme and meter) රැකගැනීම සඳහා ඇතැම් විට ‘න-ණ’ සහ ‘ල-ළ’ භාවිතය පිළිබඳ දැඩි නීති නොසලකා හැර තිබේ.

මෙම තත්ත්වය පැහැදිලි කරන කදිම උදාහරණයක් පහත දැක්වේ:

පැහැ සරණිය මිණි පැමිණිය කොත් අගට බඳ කිකිණිය දද ගිහිණිය විමන් වට නොම පැරණිය වන රමණිය විලසින් විට සැල ළිහිණිය වදු කැලණිය පුරවරට

මෙහි ‘පැහැ සරණිය,’ ‘මිණි පැමිණිය,’ සහ ‘දද ගිහිණිය’ වැනි පද සමඟ එළිසමය රැකගැනීම සඳහා, නීතියට අනුව ‘කැළණිය’ ලෙස ලිවිය යුතු වුවද, කවියා එය ‘කැලණිය’ ලෙස යොදා ඇත. මෙය, කාව්‍යමය අවශ්‍යතාවය ව්‍යාකරණ නීතිය අභිබවා ගිය අවස්ථාවකි.

තෙවන කරුණ: ගැටලුව තුළම ඇති විසඳුම - විදේශීය වචන වල විරුද්ධාභාසය

සිංහල අක්ෂර වින්‍යාස ගැටලු සඳහා ප්‍රධාන හේතුවක් වන්නේ සංස්කෘත, පාලි, දෙමළ, සහ මෑතකාලීනව ඉංග්‍රීසි වැනි භාෂා වලින් අපේ භාෂාවට පැමිණි වචන (ආගන්තුක පද) යි. උදාහරණයක් ලෙස, ‘කණ්ණාඩි’ යන වචනයේ මුර්ධජ ‘ණ’ යෙදීමට හේතුව එය දෙමළ භාෂාවෙන් සිංහලයට පැමිණි වචනයක් වීමයි.

එහෙත් මෙහි ඇති විරුද්ධාභාසය (paradox) නම්, ගැටලුවට හේතුවන මෙම වචන වලම, ගැටලුවට විසඳුම ද සැඟවී තිබීමයි. වචනයක නිවැරදි අක්ෂර වින්‍යාසය තීරණය කිරීම සඳහා ඇති ප්‍රබලම මෙවලමක් වන්නේ එහි මූලය හෙවත් නිරුක්තිය (පද නිෂ්පත්තිය) අවබෝධ කර ගැනීමයි. එබැවින්, නිවැරදි සිංහල ලිවීම යනු නීති මතක තබා ගැනීම පමණක් නොව, භාෂාවේ ඉතිහාසය ගවේෂණය කරන ‘භාෂා රහස් පරීක්ෂකයෙකු’ වීමයි.

සිව්වන කරුණ: සම්ප්‍රදාය සහ තර්කය අතර ගැටුම - ‘න-ණ, ල-ළ’ භේදයේ නොකියූ කතාව

සිංහල අක්ෂර වින්‍යාසයේ වඩාත්ම විවාදාත්මක అంశය වන්නේ ‘න-ණ’ සහ ‘ල-ළ’ භේදයයි. ශුද්ධ ශබ්ද විද්‍යාත්මක (phonological) දෘෂ්ටිකෝණයකින් බැලූ විට, නූතන කට වහරේ මෙම අක්ෂර අතර පැහැදිලි උච්චාරණ වෙනසක් නොමැති නිසා, මෙම භේදය අනවශ්‍ය බවට බොහෝ විද්වතුන් තර්ක කර තිබේ.

එසේනම්, මෙම භේදය තවමත් අපේ ලේඛන ව්‍යවහාරයේ සුරැකී ඇත්තේ ඇයි? ඊට හේතුව වන්නේ තර්කයට වඩා සම්ප්‍රදායට මුල් තැන දීමයි. සියවස් ගණනාවක් පුරා සිංහල ලේඛකයන් විසින් අනුගමනය කරන ලද ගැඹුරු ඓතිහාසික හා සාහිත්‍යමය සම්ප්‍රදාය විසින් මෙම භේදය ආරක්ෂා කර ඇත.

කාලාන්තරයක් තිස්සේ සිංහල ලේඛකයන් අනුගමනය කරන සම්ප්‍රදාය නිසා මේ අක්ෂර භේදය ආරක්ෂා වී ඇත.

මෙය භාෂාවේ ජීවමාන හඬ සහ එහි ලිඛිත ආත්මය අතර ඇති සදාකාලික ගැටුමකි.

පස්වන කරුණ: අපි කතා කරන විදිහ ලියන හැටියට බලපාන හැටි - ‘කට වහරේ’ බලපෑම

අප දිනපතා කතා කරන භාෂාව (කට වහර), අප ලියන ආකාරයට සෘජුවම බලපාන අතර, එය පොදු අක්ෂර වින්‍යාස දෝෂ රැසකට මඟ පාදයි. අප වචන උච්චාරණය කරන ආකාරය නිසා, නිවැරදි අක්ෂර වින්‍යාසය වෙනුවට ඒ හා සමාන ශබ්දයක් ඇති වැරදි රූපයක් ලිවීමට අප පෙළඹේ.

මේ සඳහා හොඳම උදාහරණයක් නම්, නිවැරදි රූපය වන ‘අත්‍යවශ්‍ය’ යන්න වෙනුවට, උච්චාරණයේ බලපෑම නිසා ‘අත්‍යාවශ්‍ය’ ලෙස ලිවීමයි. මෙය, ලිපියේ මුලින්ම සාකච්ඡා කළ අකුරු 60 සහ ශබ්ද 40 අතර ඇති පරතරය, එදිනෙදා භාවිතයේදී අපේ අක්ෂර වින්‍යාසයට සෘජුවම බලපෑම් කරන ආකාරය පිළිබඳ කදිම නිදසුනකි.

සමාලෝචනය

එසේනම්, සිංහල අක්ෂර වින්‍යාසය යනු නීති පොතක් නොව, අපේ මුතුන් මිත්තන්ගේ කවි, විද්වතුන්ගේ වාද විවාද, සහ එදිනෙදා කට වහරේ ජීවය කැටිකළ සිතියමකි. එය අපේ භාෂාවේ ජීවමාන බවට ඇති කදිම සාක්ෂියකි.

අපේ භාෂාව අඛණ්ඩව විකාශය වන විට, අප රැකගත යුත්තේ කිනම් සම්ප්‍රදායන් ද? අත්හළ යුත්තේ කවරේද?