විජයාවතරණයට පෙර ආදි ලාංකික ජන සමාජයේ සිරිත් විරිත් හා ඇදහිලි විශ්වාස

වර්තමාන ආර්ථික අර්බුද සහ සංකීර්ණ ජීවන රටාව හමුවේ අප බොහෝ විට අසරණ වී සිටිමු. බොහෝ දෙනා අතීතය දෙස බලන්නේ හුදෙක් රජවරුන්ගේ යුද්ධ හෝ මාලිගා පිළිබඳ පුවත් එකතුවක් ලෙස පමණි.

නමුත් අපේ ඉතිහාසය යනු හුදෙක් කතන්දර පෙළක් නොවේ. එය ඉතා දියුණු තාක්ෂණික පදනමක් සහිත, සොබාදහම සමඟ මනා ලෙස බද්ධ වූ තිරසර (Sustainable) ජීවන ක්‍රමයකින් පොහොසත් වූවකි. වර්තමාන ගැටලුවලට විසඳුම් සෙවීමට නම්, එදා පැවති එම දියුණු සමාජ-ආර්ථික රහස් විමර්ශනය කිරීම අතිශය වැදගත් වේ.

1. විජය කුමරුට පෙර පැවති දියුණු තාක්ෂණික සමාජය

ශිෂ්ටාචාරය මෙරටට ලැබුණේ විජය කුමරුගේ පැමිණීමෙන් පසුව බවට පොදු මතයක් තිබුණද, පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි මගින් එය අභියෝගයට ලක් වේ. වසර 38,000කට පෙර විසූ 'බලංගොඩ මානවයා' (Homo sapiens balangodensis) සියුම් 'ක්ෂුද්‍ර ශිලා' ආයුධ නිපදවීමේ තාක්ෂණය දැන සිටි ලොව මුල්ම මානවයන්ගෙන් අයෙකි.

විජයාවතරණයට පෙර මෙරට ජනතාව ගෝත්‍රික ලෙස සංවිධානය වී සිටියේ හුදෙක් මිථ්‍යාමය සත්ව කොට්ඨාස ලෙස නොව, පැහැදිලි ආර්ථික භූමිකාවන් සහිත මානව ඒකක ලෙසිනි. උදාහරණයක් ලෙස, නාග ගෝත්‍රිකයන් වරාය සහ වෙළඳාම ආශ්‍රිත වෙරළබඩ කලාප පාලනය කළ අතර, යක්ෂ ගෝත්‍රිකයන් රට අභ්‍යන්තරයේ වනාන්තර සම්පත් සහ යකඩ කර්මාන්තය මෙහෙයවූහ. සමනලවැව වැනි ප්‍රදේශවල ස්වභාවික 'සුළං බලය' භාවිතා කරමින් යකඩ උණු කිරීමේ තාක්ෂණය එදා ඔවුන් සතුව තිබිණි.

"විජය කුමරු මෙරටට එන විට කුවේණිය ගසක් යට වාඩි වී කපු කටිමින් සිටීමෙන් ගම්‍ය වන්නේ, එදා මෙරට ඉතා දියුණු දේශීය රෙදිපිළි කර්මාන්තයක් සහ ස්වයංපෝෂිත ආර්ථික පදනමක් තිබූ බවයි."

2. වනාන්තරය: එදා හෙළයාගේ 'ජීවමාන ඔසුසල'

අතීත සමාජයේ වනාන්තරය හුදෙක් ගස්කොළන්වලින් පිරි ප්‍රදේශයක් නොව, ඔවුන්ගේ "අවසාන යැපුම් මාර්ගය" (Safety net) විය. නියඟයක් හෝ දුර්භික්ෂයක් පැමිණි විට, රජයට හෝ බාහිර ලෝකයට අත නොපා අල, කොළ සහ සතුන් ලබාගෙන ජීවත් වීමේ හැකියාව වනාන්තරය මගින් ඔවුන්ට ලබා දුන්නේය.

එකල සෑම ගමකටම තමන්ගේම වනාන්තරයක් තිබූ අතර, මිනිසුන් එය පරිහරණය කළේ අතිශය විනයානුකූලවය. මෙරටට පැමිණි විදේශිකයන් පුදුමයට පත් වූයේ අපේ වැසියන්ගේ පාරිසරික දැනුම දැකීමෙනි. ඔවුන් තම පරිපාලන වාර්තාවල සඳහන් කළේ, විදේශිකයන්ට ඖෂධ ලබා ගැනීමට ඔසුසල් (Pharmacies) අවශ්‍ය වුවත්, හෙළයා තම උදෑල්ල සහ පිහිය රැගෙන වනාන්තරයට ගොස් ඕනෑම රෝගයකට අවශ්‍ය ඖෂධ සොයාගන්නා බවයි.

3. අම්බලම: අතීතයේ තොරතුරු තාක්ෂණ මධ්‍යස්ථානය

අද කාලයේ සමාජ මාධ්‍ය මගින් තොරතුරු හුවමාරු වන්නාක් මෙන්, අතීතයේ තොරතුරු සන්නිවේදනය වූ ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානය වූයේ 'අම්බලම'යි. එදා මිනිසුන් දුර බැහැර ගමන් ගියේ ඉතා කලාතුරකිනි. එම ගමන් කොතරම් අවදානම් සහගතද යත්, දුර බැහැර යන සංචාරකයින් සිය ගමන ආරම්භ කිරීමට පෙර තම දේපල දරුවන්ට පැවරීම හෝ අන්තිම කැමැත්ත (Will) ලිවීම පවා සිදු කළහ.

මෙවැනි සංචාරකයින් අම්බලම්වල නතර වූ විට, ගම්වැසියන් ඔවුන් සමඟ කතාබස් කර වෙනත් ප්‍රදේශවල අස්වැන්න, ලෙඩ රෝග සහ දේශපාලන තොරතුරු ලබා ගත්හ. ඇතැම් විට මෙම තොරතුරු විකෘති වී ලැබුණද, එය රට පුරා තොරතුරු ගලා ගිය සජීවී සහ ක්‍රමවත් සන්නිවේදන ජාලයක් ලෙස ක්‍රියා කළේය.

4. වැවයි-දාගැබයි-ගමයි: තිරසර බවේ ත්‍රිවිධ කුළුණු

අතීත හෙළ ආර්ථිකයේ හදවත වූයේ 'වැවයි-දාගැබයි-ගමයි' සංකල්පයයි. මෙය හුදෙක් ආගමික පදනමක් නොව, පරිසර පද්ධතිය සහ සමාජය රැකගත් ලොව දියුණුම ආකෘතියකි.

• වැව: 'එල්ලංගා පද්ධතිය' (Cascade System) හරහා ජලය බිඳක්වත් අපතේ නොයවා නැවත නැවත භාවිතයට ගන්නා ලදී. මෙය පසෙහි ලවණතාවය පාලනය කරමින් තිරසර බව සහතික කළේය.
• කුඹුර: ගමේ පෝෂණයේ මූලාශ්‍රය වූ අතර එය සාමූහික වගකීමක් ලෙස කළමනාකරණය විය.
• පන්සල: සමාජ සහජීවනයේ සහ නීතියේ මධ්‍යස්ථානය විය.

මෙහි විශේෂම රහස වූයේ පාලන ක්‍රමයයි. රජු ජලය සැපයුවද, එය සාධාරණව බෙදා හැරීම සහ ආරවුල් විසඳීම සිදු කළේ ගමේ වැඩිහිටියන්ගෙන් සමන්විත වූ 'ගම්සභාව' (Village Council) මගිනි. අපේ මුතුන් මිත්තන්ගේ ඉංජිනේරු වික්‍රමය කෙතරම්ද යත්, සැතපුමකට අඟල් කිහිපයක බැවුමක් පමණක් සහිතව කිලෝමීටර 87ක් පුරා ජලය ගෙන යන 'යෝධ ඇළ' වැනි නිර්මාණ අදටත් ලෝකය මවිත කරයි.

5. ලෝක වාණිජ ගබඩාවක් වූ රත්නදීපය

අතීත ශ්‍රී ලංකාව හුදෙක් ගොවිතැනට පමණක් සීමා වූ හුදකලා දූපතක් නොවීය. ඉන්දියන් සාගරයේ මධ්‍යගතව පිහිටීම නිසා මෙය ලෝකයේ ප්‍රධාන "වාණිජ ගබඩාවක්" (Emporium) ලෙස ක්‍රියා කළේය. 6 වන සියවසේ විසූ ග්‍රීක භික්ෂුවක වූ කොස්මාස් ඉන්ඩිකොප්ලියුස්ටස් (Cosmas Indicopleustes) තම වාර්තාවල ශ්‍රී ලංකාව හඳුන්වා දුන්නේ ලෝකයේ ප්‍රධානතම වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයක් ලෙසිනි.

මෝසම් සුළං රටාවන් මනාව හඳුනාගත් අතීත වෙළඳුන්, රෝමය සහ චීනය වැනි රටවල සිට මෙරටට පැමිණියහ. කුරුඳු, වටිනා මැණික්, මුතු සහ ඇත්දළ සඳහා ලෝක වෙළඳපොලේ ඉහළම ඉල්ලුමක් පැවතිණි. 13 වන සියවසේදී ආක්‍රමණයන් හේතුවෙන් රාජධානිය වියළි කලාපයෙන් තෙත් කලාපයට විතැන් වීමත් සමඟ, අපේ ආර්ථිකය කුළුබඩු වෙළඳාම දෙසට තවදුරටත් නැඹුරු වූ ආකාරය ඉතිහාසය සාක්ෂි දරයි.

සිතන්නට යමක්

අතීතයේ පැවති මෙම තිරසර ක්‍රමවේදයන් වර්තමානයේ ලියලන අවශ්‍යතාවයන් සමඟ එලෙසම නැවත ස්ථාපිත කළ නොහැකි බව සැබෑවකි. අපට නැවතත් බලංගොඩ මානවයාගේ හෝ අනුරාධපුර යුගයේ ජීවන රටාවට සම්පූර්ණයෙන් ගමන් කළ නොහැක.

නමුත්, අපේ මුතුන් මිත්තන් සොබාදහම සමඟ පැවැත්වූ ඒ මනා සමතුලිතතාවය සහ ගම්සභාව වැනි ස්වාධීන පාලන ව්‍යුහයන්ගෙන් ගත හැකි පාඩම්, නවීන තාක්ෂණය සමඟ මුසු කරගන්නට අපට තවමත් අවස්ථාව තිබේද? ඔවුන් එදා ගොඩනැඟූ තිරසර පදනම, වර්තමාන අර්බුදවලින් මිදීමට අපට මග පෙන්වන නොවරදින මාලිමාව වනු ඇත. මේ පිළිබඳ වැඩිදුර තොරතුරු දැන ගැනීම සඳහා පහත වීඩියෝව නරඹන්න