වැඩවසම් ක්‍රමයේ සිට විවෘත ආර්ථිකය දක්වා: ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික පරිණාමය | Historical Materialism

1. හැඳින්වීම: ඉතිහාසය යනු කුමක්ද?

බොහෝ දෙනෙකුට ඉතිහාසය යනු කටපාඩම් කළ යුතු රජුන්ගේ නාමාවලියක් හෝ දින වකවානු එකතුවකි. නමුත් සමාජ-ආර්ථික ඉතිහාසඥයෙකු ලෙස මා දකින්නේ ඉතිහාසය යනු වර්තමානය විග්‍රහ කරන සහ අනාගතය සැලසුම් කරන ඉතාමත් ප්‍රබල "විද්‍යාත්මක මෙවලමක්" ලෙසයි.

වෛද්‍ය විද්‍යාවේදී රෝග වළක්වා ගැනීමට එන්නත් (Vaccines) සහ පර්යේෂණාගාර දත්ත භාවිතා කරන්නා සේම, ආර්ථික විද්‍යාවේ පර්යේෂණාගාරය වන්නේ 'ඉතිහාසය' යි. 1950 සහ 2026 වැනි කාලවකවානු යා කරන පාලමක් ලෙස ඉතිහාසය හැදෑරීමෙන්, අතීතයේ සිදු වූ වැරදි නැවත සිදු නොවීමට වගබලා ගත හැකිය. මෙය හුදු මතකාවර්ජනයක් නොව, සාක්ෂි මත පදනම් වූ අනාගතයක් ගොඩනැගීමේ විද්‍යාත්මක ප්‍රවේශයයි.

2. බලංගොඩ මානවයාගේ සිට නිරයෝලිතක විප්ලවය දක්වා

ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික ඉතිහාසයේ මුල්ම පරිච්ඡේදය ලියවෙන්නේ 'බලංගොඩ මානවයා' (Homo sapiens balangodensis) හරහා ය. එකල පැවතියේ පන්ති රහිත, පෞද්ගලික දේපළ සංකල්පයක් නොමැති ප්‍රාථමික සාමූහික සමාජයකි (Primitive Communism). මිනිසා ස්වභාවධර්මය මත යැපෙමින් දඩයම් යුගයක (Hunter-gatherer era) ජීවත් විය.

නමුත් මීට වසර 12,000කට පමණ පෙර සිදු වූ 'නිරයෝලිතක විප්ලවය' (Neolithic Revolution) මානව ඉතිහාසයේ ආපසු හැරවිය නොහැකි (Irreversible) වෙනසක් සනිටුහන් කළේය. මෙහිදී සංචාරක ජීවිතයෙන් මිදී ශාක වගා කිරීම සහ සතුන් හීලෑ කිරීම ආරම්භ විය. මෙලෙස ඇති වූ 'අතිරික්ත නිෂ්පාදනය' (Surplus) පාලනය කිරීමට යාමේදී පෞද්ගලික දේපළ පිළිබඳ සංකල්පය බිහි වූ අතර, එය සමාජය පන්ති වශයෙන් බෙදී යාමට මූලික අඩිතාලම දැමීය.

3. ශ්‍රී ලංකාව 'වහල් සමාජයක්' නොවූයේ ඇයි?

කාල් මාක්ස්ගේ ඓතිහාසික විග්‍රහයට අනුව, ප්‍රාථමික සමාජයෙන් පසු ග්‍රීසිය හෝ රෝමය වැනි රටවල් 'වහල් නිෂ්පාදන මාදිලියකට' (Slave Mode) අවතීර්ණ විය. නමුත් ශ්‍රී ලංකාව කිසි දිනක සම්පූර්ණ වහල් සමාජයක් බවට පත් නොවීය. මෙරට ආර්ථිකයේ ප්‍රධාන පදනම වූයේ 'නිදහස් ගොවියා' ය. වහලුන් වෙනුවට මෙරට සිටියේ රජුට බදු හෝ සේවය ලබා දී ඉඩම් වගා කිරීමේ අයිතිය භුක්ති විඳි ගොවි ජනතාවකි.

කෙසේ වෙතත්, බ්‍රිතාන්‍ය යුගයේදී වතු වගාව සඳහා ඉන්දියාවෙන් මෙරටට ගෙන එන ලද ගිවිසුම්ගත කම්කරුවන් (Indentured Labor) පිළිබඳ කතාව මීට වඩා වෙනස් ය. නීත්‍යානුකූලව ඔවුන් වහලුන් ලෙස හඳුන්වා නොදුන්නද, ඔවුන් ගත කළ අතිශය දුෂ්කර සහ නිදහස සීමා වූ ජීවිතය ප්‍රායෝගිකව වහල් සේවයට සමාන (Slave-like) ක්ෂුද්‍ර ආර්ථික වටපිටාවක් නිර්මාණය කළ බව අප පිළිගත යුතුය.

4. රාජකාරි ක්‍රමය සහ යුරෝපීය වැඩවසම් ක්‍රමය

ශ්‍රී ලංකාවේ පැවති වැඩවසම් ක්‍රමය යුරෝපීය ක්‍රමයෙන් මුළුමනින්ම වෙනස් වන්නේ එය 'ආසියාතික නිෂ්පාදන මාදිලියක්' (Asiatic Mode) ගත් බැවිනි. එහි ප්‍රධාන ලක්ෂණය වූයේ මධ්‍යගත රාජ්‍ය බලයයි.

ලක්ෂණය	යුරෝපීය වැඩවසම් ක්‍රමය	ශ්‍රී ලංකාවේ වැඩවසම් ක්‍රමය (රාජකාරි ක්‍රමය)
ඉඩම් අයිතිය	තනි තනි රදළයන් (Lords) සතු විය.	රජු "භූපති" (පොළොවට අධිපති) ලෙස සියලු ඉඩම්වල අවසාන හිමිකරු විය.
ශ්‍රමිකයා	සර්ෆ්වරු (Serfs) ස්වාමියාට සින්න වූවෝය.	නිදහස් ගොවියා තාක්ෂණිකව නිදහස් මිනිසෙකි.
සබඳතාව	පීඩක-පීඩිත සබඳතාවයකි.	රජු සහ ගොවියා අතර පැවති සමාජ ගිවිසුමකි (Social Contract).

මෙම ක්‍රමය තුළ රජු සතු මධ්‍යගත බලය "පෙරදිග ඒකාධිපතිවාදය" (Oriental Despotism) ලෙස හැඳින්විය හැකි අතර, එහි පදනම වූයේ කුලය මත පදනම් වූ ශ්‍රම බද්ද හෙවත් රාජකාරි ක්‍රමයයි.

5. වැඩවසම් බදු ක්‍රමයේ 'පරිවෘත්තිය' (Metamorphosis of Rent)

වැඩවසම් බදු ක්‍රමය කාලයත් සමඟ පරිණාමය වූයේ සොබාදහමේ දක්නට ලබන අපූරු ක්‍රියාවලියකට සමානවය.

"පරිවෘත්තිය (Metamorphosis) යනු කීටයෙකු පිළිකුවෙකු වී පසුව සමනලයෙකු වන්නා සේ යම් දෙයක් එක් ස්වරූපයක සිට තවත් ස්වරූපයකට පරිණාමය වීමයි. වැඩවසම් ක්‍රමයේ බදු ක්‍රමය ද මෙලෙස ස්වරූප කිහිපයකින් වෙනස් විය."

මෙම 'පරිවෘත්තිය' අදියර තුනකින් සිදු විය:

1. ශ්‍රම බද්ද (Labor Rent): සතියේ දින කිහිපයක් රජුගේ හෝ රදළයාගේ ඉඩමේ නොමිලේ වැඩ කිරීම.
2. ද්‍රව්‍යමය බදු (Product Rent): අස්වැන්නෙන් කොටසක් (හාල්, පොල්, පැණි) බදු ලෙස ලබා දීම.
3. මුදල් බදු (Money Rent): සේවය වෙනුවට මුදලින් බදු ගෙවීම. බද්ද 'මුදල්' බවට පත්වීමත් සමඟ ඉඩම් සහ ශ්‍රමය වෙළඳ භාණ්ඩ බවට පත් වූ අතර, එය වැඩවසම් ක්‍රමය බිඳ වැටීමට මග පෑදීය.

6. 1833: ලංකාව ධනවාදයට තල්ලු කළ හැරවුම් ලක්ෂය

1833 කෝල්බෲක්-කැමරන් ප්‍රතිසංස්කරණ යනු ශ්‍රී ලංකාව නවීන ධනවාදයට අවතීර්ණ කළ ප්‍රධාන සන්ධිස්ථානයයි. මෙහිදී සිදු වූ ප්‍රබලතම වෙනස වන්නේ රාජකාරි ක්‍රමය අහෝසි කර වැටුප් ශ්‍රමය හඳුන්වා දීමයි.

විශේෂයෙන්ම, 1840 හිස් ඉඩම් පනත (Waste Lands Ordinance) මගින් පොදු ඉඩම් රජයට පවරාගෙන ඒවා විකිණීම ආරම්භ විය. මෙහි වඩාත් වැදගත් ලක්ෂණය වන්නේ එතෙක් පාරම්පරික උරුමයක්ව පැවති ඉඩම්, වෙළඳපොළේ විකිණිය හැකි "භාණ්ඩයක්" (Commodity) බවට පත්වීමයි. මෙය මෙරට ආර්ථික ව්‍යුහය මුළුමනින්ම වෙනස් කළ ධනවාදී පිම්මකි.

7. ද්විත්ව ආර්ථිකය (The Dual Economy)

බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය යටතේ මෙරට භූගෝලීය වශයෙන් වෙනස් ආර්ථික රටා දෙකක් එකවර පැවතුණි.

• නූතන අංශය: මෙය ප්‍රධාන වශයෙන් තෙත් කලාපය සහ කඳුකරය කේන්ද්‍ර කරගත්, අපනයනය ඉලක්ක කළ වාණිජ වතු වගාවයි (තේ, රබර්).
• සාම්ප්‍රදායික අංශය: මෙය වියළි කලාපය සහ ගම්මාන කේන්ද්‍ර කරගත් යැපුම් මට්ටමේ වී ගොවිතැනයි.

මෙම අංශ දෙක භෞතිකව වෙන්ව පැවති අතර, ගැමියා සම්පූර්ණ 'නිර්ධන පන්තියක්' බවට පත් නොවී තම කුඩා ඉඩම් කැබැල්ල ද රැකගැනීමට සමත් විය. කෙසේ වෙතත්, 1977 විවෘත ආර්ථික ප්‍රතිපත්තිය පැමිණීමත් සමඟ මෙම සාම්ප්‍රදායික ව්‍යුහයන් බිඳවැටී, සමස්ත ආර්ථිකයම ලෝක වෙළඳපොළ මිල ගණන් සමඟ සෘජුවම බද්ධ විය.

8. 'යටි ව්‍යුහය' සහ 'මතු මහල' (Base and Superstructure)

ඓතිහාසික භෞතිකවාදයට (Historical Materialism) අනුව, සමාජයක මතුපිටින් පෙනෙන නීතිය, ආගම සහ දේශපාලනය (Superstructure) තීරණය වන්නේ එහි ආර්ථික පදනම (Base) මතයි.

ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය දෙස බලන විට, අපගේ දැවැන්ත වාරි පද්ධති සහ වැව් නිර්මාණය කිරීමේදී (Base) විශාල සාමූහික ශ්‍රමයක් අවශ්‍ය විය. මෙම ආර්ථික පදනම කළමනාකරණය කිරීම සඳහා මධ්‍යගත බලයක් සහිත ප්‍රබල රජෙකු (Superstructure) බිහි විය. එනම්, ආර්ථිකයේ 'වැව' විසින් දේශපාලනයේ 'රජු' නිර්මාණය කළ ආකාරය මෙයින් පැහැදිලි වේ.

9. අතීතය දෙස බලා අනාගතය විසඳීම: නාගරීකරණය

අතීත දත්ත විශ්ලේෂණය කර ප්‍රතිපත්ති සෑදීම දියුණු රටවල ලක්ෂණයකි. අද වන විට සාමාන්‍ය ශ්‍රී ලාංකිකයෙකු තම ජීවිත කාලයෙන් වසර 4 සිට 8 දක්වා කාලයක් රථවාහන තදබදයට හසු වී මහා මාර්ගයේ නාස්ති කරන බව දත්ත පෙන්වා දෙයි. මෙය හුදෙක් පාරවල් පළල් කිරීමෙන් විසඳිය නොහැකි අතර, ඒ සඳහා සැලසුම් සහගත නාගරික පදිංචි කිරීම් (Planned Urban Settlements) අවශ්‍ය වේ.

මෙහිදී වැදගත්ම විසඳුම වන්නේ "අගුළු දැමූ ප්‍රතිපත්ති" (Locked Policies) හඳුන්වා දීමයි. දියුණු රටවල මෙන් ඉඩම් සහ බලශක්තිය වැනි ප්‍රධාන ක්ෂේත්‍ර සම්බන්ධයෙන් ආණ්ඩු වෙනස් වුවද වෙනස් නොවන ජාතික ප්‍රතිපත්ති සකස් කිරීමෙන් පමණක් මෙරට පවතින ආර්ථික අස්ථාවරත්වය පාලනය කළ හැකිය.

10. සමාප්තිය: ඉතිහාසය අපට දෙන අවසන් පාඩම

ඉතිහාසය යනු හුදු අතීතයේ දත්ත කඳුරක් නොව, සමාජ පරිණාමයේ දිශානතිය තීරණය කරන මාලිමාවකි. අප අතීතයේ පාඩම් ඉගෙන නොගතහොත් ඉතිහාසයේ වැරදි නැවත නැවතත් සිදු කිරීමට සිදු වනු ඇත.

අවසාන වශයෙන් අප අපගෙන්ම විමසා ගත යුතු ප්‍රබල ප්‍රශ්නය මෙයයි: "අප අතීත දත්ත මත පදනම්ව බුද්ධිමත් අනාගතයක් සැලසුම් කරනවාද, නැතිනම් දත්ත අතරමං වී ඉතිහාසයේ වැරදි නැවත නැවතත් සිදු කරමින් එම අඳුරු අතීතයේම සිරවී සිටිනවාද?"

මේ පිළිබඳ වැඩිදුර තොරතුරු සාකච්ජා කරන අපගේ මෙම වීඩියෝව ඔබට තවත් උදව්වක් වේවි -