ඔබේ එදිනෙදා ජීවිතය පාලනය කරන ආර්ථික විද්‍යාවේ හරය

1. හැඳින්වීම

සෑම දෙයක්ම මිලදී ගැනීමට අපට ප්‍රමාණවත් මුදල් තිබුණත්, අපට අවශ්‍ය සෑම දෙයක්ම එකම මොහොතක ලබාගත නොහැක්කේ ඇයිදැයි ඔබ කවදා හෝ සිතා තිබේද? බොහෝ දෙනෙක් සිතන්නේ ආර්ථික විද්‍යාව යනු හුදෙක් සංකීර්ණ ගණිත සමීකරණ සහ ප්‍රස්තාරවලින් පිරුණු විෂයයක් කියාය. නමුත් සැබෑව නම්, ආර්ථික විද්‍යාව යනු අපගේ එදිනෙදා ජීවිතයේ තීරණ ගන්නා ආකාරය පිළිබඳ ඉතා ප්‍රායෝගික විද්‍යාවකි. පුද්ගලික පරිගණකයක මිල තීරණය වීමේ සිට, ලෝක වෙළඳපලේ තෙල් මිල වෙනස් වීම සහ විදේශ විනිමය අනුපාතයන් අපේ මුදල් පසුම්බියට බලපාන ආකාරය තේරුම් ගැනීමට ඇති හොඳම මෙවලම ආර්ථික විද්‍යාවයි. මෙය හුදෙක් විෂයයක් නොව, උද්ධමනය, බදු සහ පොලී අනුපාත වැනි අපේ ජීවිතයට සෘජුවම බලපාන සාධක තේරුම් කර දෙන මාලිමාවකි.

2. අසීමිත ආශාවන් සහ හිඟකමේ සදාකාලික අරගලය

මිනිසාගේ ස්වභාවය වන්නේ තමන් සතු දෙයින් කිසිදා සම්පූර්ණයෙන්ම තෘප්තිමත් නොවීමයි. අපගේ අවශ්‍යතා සහ වුවමනා (Wants) අසීමිත වුවද, ඒවා සපුරාලීමට ඇති සම්පත් එනම් ශ්‍රමය (Labor), ප්‍රාග්ධනය (Capital), භූමිය (Land) සහ ව්‍යවසායකත්වය (Entrepreneurship) සැමවිටම සීමිතය. මෙම අසමතුලිතතාවය ආර්ථික විද්‍යාවේ මූලිකම ගැටලුව වන 'හිඟකම' (Scarcity) නිර්මාණය කරයි.

ප්‍රවීණ ආර්ථික විද්‍යාඥයින් පෙන්වා දෙන පරිදි, ආර්ථික විද්‍යාව හැදෑරීමට අපව පොළඹවන ප්‍රධානතම හේතුව මෙයයි:

"සම්පත් අසීමිත නම්, ආර්ථික විද්‍යාව හැදෑරීමට කිසිදු හේතුවක් නැත."

මෙම හිඟකම නිසාම, ඕනෑම සමාජයකට මූලික ආර්ථික ප්‍රශ්න තුනකට පිළිතුරු සෙවීමට සිදු වේ:

• නිපදවන්නේ කුමක්ද සහ කොපමණ ප්‍රමාණයකින්ද? (සීමිත සම්පත් විකල්ප භාවිතයන් අතර බෙදා හරින ආකාරය)
• නිපදවන්නේ කෙසේද? (වැඩිපුර ශ්‍රමය භාවිතා කරනවාද නැතහොත් නවීන යන්ත්‍රෝපකරණ හෙවත් ප්‍රාග්ධනය භාවිතා කරනවාද?)
• නිපදවන්නේ කා සඳහාද? (නිපදවන ලද ආදායම ජනගහනය අතර බෙදා හරින ආකාරය)

3. අවස්ථා පිරිවැය: ඔබ කරන සෑම තේරීමකම සැඟවුණු මිල

ඔබ යම් දෙයක් තෝරා ගන්නා විට, ඒ වෙනුවෙන් ඔබට අතහැර දැමීමට සිදුවන ඊළඟ හොඳම විකල්පයේ වටිනාකම 'අවස්ථා පිරිවැය' (Opportunity Cost) ලෙස හඳුන්වයි. මෙය ගණිතමය වශයෙන් ගත්කල, යම් දෙයක් ලබා ගැනීම සඳහා ඔබ කැප කළ ප්‍රමාණය සහ ඔබ අලුතින් ලබාගත් ප්‍රමාණය අතර අනුපාතයකි (\Delta Y / \Delta X).

ආර්ථික විද්‍යාවේදී අවස්ථා පිරිවැය ප්‍රධාන ආකාර තුනකට ක්‍රියාත්මක වේ:

• වැඩිවන අවස්ථා පිරිවැය: එක් භාණ්ඩයක නිෂ්පාදනය වැඩි කරන විට, ඒ වෙනුවෙන් කැප කළ යුතු අනෙක් භාණ්ඩයේ ප්‍රමාණය ක්‍රමයෙන් වැඩි වීම. මෙයට හේතුව වන්නේ සියලුම සම්පත් සෑම කාර්යයක් සඳහාම එක හා සමානව දක්ෂ නොවීමයි (සම්පත්වල විශේෂීකරණය).
• ස්ථාවර අවස්ථා පිරිවැය: නිෂ්පාදනය වැඩි කරන විට කැප කරන අනෙක් භාණ්ඩයේ ප්‍රමාණය වෙනස් නොවී එකම මට්ටමක පැවතීම.
• අඩුවන අවස්ථා පිරිවැය: නිෂ්පාදනය වැඩි කරන විට කැප කළ යුතු අනෙක් භාණ්ඩයේ ප්‍රමාණය ක්‍රමයෙන් අඩු වීම.

4. 'ඇති තත්ත්වය' සහ 'විය යුතු තත්ත්වය' අතර වෙනස

ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකු ලෝකය දෙස බලන ආකාරය ප්‍රධාන කොටස් දෙකකට බෙදිය හැකිය:

• ධනවාදී ආර්ථික විද්‍යාව (Positive Economics): මෙහිදී අවධානය යොමු කරන්නේ "පවතින්නේ කුමක්ද?" (What is) යන්න පිළිබඳවයි. කිසිදු පෞද්ගලික මතයකින් තොරව සැබෑ ලෝකයේ සිදුවන දත්ත සහ හැසිරීම් පමණක් මෙහිදී විස්තර කෙරේ.
• සම්මත ආර්ථික විද්‍යාව (Normative Economics): මෙය "විය යුත්තේ කුමක්ද?" (What ought to be) යන්න පිළිබඳව අවධානය යොමු කරයි. මෙහිදී සදාචාරාත්මක අගයන්, සාරධර්ම සහ පුද්ගලික විනිශ්චයන් මත පදනම්ව එක් තත්ත්වයක් තවත් තත්ත්වයකට වඩා හොඳද යන්න තීරණය කරනු ලැබේ.

5. නිෂ්පාදන හැකියා මායිම: රටක සීමාවන් හඳුනා ගැනීම

නිෂ්පාදන හැකියා මායිම (PPF) යනු රටකට පවතින සම්පත් සහ තාක්ෂණය උපරිමයෙන් භාවිත කර නිපදවිය හැකි භාණ්ඩ සංකලනයන් පෙන්වන රේඛාවයි. මෙහිදී කරුණු තුනක් තේරුම් ගැනීම වැදගත්ය:

• පූර්ණ කාර්යක්ෂමතාව (Full Employment): නිෂ්පාදන හැකියා රේඛාව මත පවතින ඕනෑම ලක්ෂ්‍යයකින් අදහස් වන්නේ රටේ පවතින සියලුම සම්පත් උපරිම කාර්යක්ෂමතාවයෙන් යුතුව නිෂ්පාදනය සඳහා යොදවා ඇති බවයි.
• අර්ධ රැකියා නියුක්තිය (Underemployment): නිෂ්පාදන හැකියා රේඛාවට ඇතුළතින් නිෂ්පාදනය කරන්නේ නම්, එයින් අදහස් වන්නේ රටේ සම්පත්වලින් නිසි ප්‍රයෝජන නොගන්නා බවත්, සම්පත් නාස්ති වන බවත්ය.
• ආර්ථික වර්ධනය: පවතින රේඛාවෙන් පිටත ඇති ලක්ෂ්‍යයකට ළඟා වීමට නම් සම්පත් ප්‍රමාණය වැඩි කර ගත යුතුය නැතහොත් තාක්ෂණික දියුණුවක් ඇති කර ගත යුතුය. එවිට නිෂ්පාදන හැකියා රේඛාව පිටතට තල්ලු වන අතර එය ආර්ථික වර්ධනය ලෙස හැඳින්වේ.

6. ආර්ථික පද්ධති: වෙළඳපල මෙහෙයවන 'නොපෙනෙන අත'

සෑම රටක්ම තමන් සතු සම්පත් කළමනාකරණය කිරීමට විවිධ ක්‍රමවේද භාවිතා කරයි:

• වෙළඳපල ආර්ථිකය (Market System): මෙය සහභාගිවන්නන් විසින් තීරණ ගන්නා 'පහළ සිට ඉහළට' (Bottom-up) ගලා යන ක්‍රමයකි. මෙහිදී 'නොපෙනෙන අත' (Invisible hand) ලෙස හඳුන්වන මිල ක්‍රමය හරහා වෙළඳපල ස්වයං-සංවිධානය (Self-organization) වේ. මෙහිදී රජයේ සෘජු මැදිහත්වීමක් හෝ ආනයන අපනයන පාලනයක් සිදු නොවේ.
• සැලසුම්ගත ආර්ථිකය (Planned System): මූලික ආර්ථික ප්‍රශ්න විසඳනු ලබන්නේ රජය හෝ මධ්‍යම සැලසුම් කමිටුවක් මගිනි. මෙහිදී පුද්ගල අවශ්‍යතාවලට වඩා සමාජීය අවශ්‍යතා සහ ස්වයං-පෝෂිත භාවය (Self-reliance) කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි.
• මිශ්‍ර ආර්ථිකය (Mixed System): වර්තමානයේ බොහෝ රටවල් මෙම ක්‍රමය අනුගමනය කරයි. මෙහිදී පාරිභෝගික භාණ්ඩ සම්බන්ධයෙන් වෙළඳපල බලවේග ක්‍රියාත්මක වන අතර, රජය විසින් අත්‍යවශ්‍ය අංශ මෙහෙයවනු ලැබේ.
  • කෘෂිකර්මාන්තය වැනි අංශවලට සහනාධාර (Subsidies) ලබා දීම.
  • බදු (Tariffs) සහ කෝටා (Quotas) හරහා ආනයන අපනයන පාලනය කිරීම.
  • ඇතැම් අංශවල රජයේ ඒකාධිකාරයන් පවත්වා ගැනීම.

7. සමාප්තිය

ආර්ථික විද්‍යාව යනු හුදෙක් විශ්වවිද්‍යාලවල උගන්වන න්‍යාය පත්‍රයක් පමණක් නොව, එය අප ජීවත් වන ලෝකය තේරුම් ගැනීමට ඇති පැහැදිලිම දෘෂ්ටි කෝණයයි. සම්පත් හිඟකම හමුවේ වඩාත් කාර්යක්ෂම තීරණ ගන්නේ කෙසේද සහ එක් තේරීමක් නිසා අප අහිමි කරගන්නා වටිනාකම කුමක්ද යන්න අවබෝධ කර ගැනීම බුද්ධිමත් පුරවැසියෙකුගේ ලක්ෂණයයි.

ඔබේ මීළඟ මූල්‍ය තීරණය හෝ කාලය වැය කරන ආකාරය ගැන තීරණය කිරීමේදී, එහි 'අවස්ථා පිරිවැය' සහ ඉන් ලැබෙන සැබෑ ප්‍රතිලාභය ගැන ඔබ දැන් වඩාත් ගැඹුරින් සිතා බලනවාද?

මේ පිළිබඳ වැඩිදුර තොරතුරු දැන ගැනීම සඳහා පහත වීඩියෝව නරඹන්න