ඵලදායී කළමනාකරණය යනු ව්යාපාර ලෝකයේ වඩාත්ම වරදවා වටහාගත් විෂය ක්ෂේත්රයකි. එය හුදෙක් අණ දීමක් නොව, සාර්ථකත්වය ගොඩනැගීමේ කලාවකි. බොහෝ දෙනෙක් දකින්නේ කළමනාකරුගේ බාහිර ක්රියාකාරකම් පමණක් වුවද, වඩාත්ම තීරණාත්මක කාර්යයන් බොහොමයක් සිදුවන්නේ "කළමනාකරුගේ වසා ඇති දොරටුව පිටුපස" ය. මෙම ලිපියේ අරමුණ වන්නේ, ස්ථාපිත මූලධර්ම මත පදනම්ව, ඵලදායී කළමනාකරණයේ සැඟවුණු එහෙත් බලගතු සත්ය කරුණු පහක් හෙළිදරව් කිරීමයි.
--------------------------------------------------------------------------------
1. කළමනාකරණයේ සැබෑ වැඩ කොටස බොහෝවිට නොපෙනේ
සේවකයින් බොහෝ විට දකින්නේ කළමනාකරණයේ "නායකත්වය දීම" (Leading) සහ "පාලනය කිරීම" (Controlling) යන කාර්යයන් පමණි. නමුත් එම කාර්යයන් ඵලදායීව සිදු කිරීමට පෙර, කළමනාකරුවන් සැලකිය යුතු කාලයක් "සැලසුම් කිරීම" (Planning) සහ "සංවිධානය කිරීම" (Organizing) සඳහා වැය කරයි. මෙය එක් එක් පියවර අනෙක මත ගොඩනැගෙන ක්රියාවලියකි: කළමනාකරුවන් පළමුව සැලසුම් කළ යුතුය, එම සැලැස්මට අනුව සංවිධානය විය යුතුය, එවිට ඔවුන්ට ඵලදායී ලෙස නායකත්වය දීමට සහ පාලනය කිරීමට හැකි වේ.
උදාහරණයක් ලෙස, අලෙවි කළමනාකාරිනියක වන මෙලිසා ගැන සිතන්න. ඇගේ ඉලක්කය පෙබරවාරි මාසයේදී විකුණුම් වැඩි කිරීමයි. ඇගේ කණ්ඩායමට ක්රියාත්මක වීමට පෙර, ඇය මුලින්ම එම ඉලක්කය කරා යාමට අවශ්ය පියවර මාලාව සිතියම්ගත කළ යුතුය. එයට යම් ප්රදේශයක වෙළඳ දැන්වීම් වැඩි කිරීම, ඇතැම් භාණ්ඩ සඳහා වට්ටම් ලබා දීම, හෝ පැරණි පාරිභෝගිකයින් නැවත සම්බන්ධ කර ගැනීම වැනි දේ ඇතුළත් විය හැක. එබැවින්, අප දකින ඵලදායී නායකත්වය යනු, නොපෙනෙන ලෙස සිදුකළ ශක්තිමත් සැලසුම්කරණය සහ සංවිධානය යන වාස්තු විද්යාත්මක කාර්යයේ ප්රතිඵලයකි.
--------------------------------------------------------------------------------
2. සෑම කළමනාකරුවෙක්ම නායකයෙක් නොවේ
"නායකත්වය දීම" යනු කාර්යයන් කළමනාකරණය කිරීමට එහා ගිය, අන්තර් පුද්ගල සම්බන්ධතා මත පදනම් වූවකි. එයට සේවකයින්ව පෙළඹවීම, ඔවුන්ට ආශ්වාදයක් ලබා දීම, සහ ඔවුන් සමඟ සැබෑ සම්බන්ධතාවයක් ගොඩනගා ගැනීම ඇතුළත් වේ. කළමනාකරුවෙකු සහ නායකයෙකු අතර ඇති වෙනස පහත උපුටා දැක්වීමෙන් මනාව පැහැදිලි වේ:
"සේවකයෙක්, කළමනාකරුවෙකුගේ උපදෙස් පිළිපදින්නේ එය ඔවුන්ගේ රැකියාවේ කොටසක් නිසාය. නමුත් සේවකයෙක්, නායකයෙකුගේ උපදෙස් ස්වේච්ඡාවෙන්ම පිළිපදින්නේ, එම පුද්ගලයාගේ චරිතය, ඔහුගේ සාරධර්ම සහ ඔහුගෙන් ලැබෙන ආශ්වාදය කෙරෙහි ඔවුන් විශ්වාස කරන නිසාය."
ඵලදායිතාව සහ සේවක චිත්ත ධෛර්යය ඉහළ නැංවීම සඳහා මෙම වෙනස තේරුම් ගැනීම අතිශයින් වැදගත් වේ. කළමනාකරුවෙකුට ලැබෙන්නේ අනුකූලතාවය පමණි, නමුත් සැබෑ නායකයෙකු කැපවීම දිනා ගනී—මෙය ඉහළ නවෝත්පාදනයකට, අඩු සේවක හැරයාමකට, සහ අභියෝග හමුවේ නොසැලී සිටින ඔරොත්තු දෙන කණ්ඩායමකට මග පාදයි.
--------------------------------------------------------------------------------
3. "පාලනය" (Controlling) යනු බලය පෙන්වීමක් නොව, ක්රමානුකූල ක්රියාවලියකි
කළමනාකරණයේ "පාලනය" යන්නෙන් අදහස් වන්නේ සේවකයින්ව සුළු වශයෙන් පාලනය කිරීම (micromanagement) හෝ බලය යෙදවීම නොවේ. එය, ආයතනික ක්රියාකාරකම්, සැලසුම් සහ ඉලක්ක සමඟ අනුකූල වන බවට සහතික වීම සඳහා වන ක්රමානුකූල ක්රියාවලියකි. මෙම පාලන ක්රියාවලිය ප්රධාන පියවර හතරකින් සමන්විත වේ:
- ප්රමිති ස්ථාපිත කිරීම (Establishing Standards): අපැහැදිලි ඉලක්ක වෙනුවට, "විශේෂිත මෙහෙයුම් පද" යොදාගනිමින් කාර්ය සාධනය සඳහා අපේක්ෂාවන් සහ මිනුම් දඬු පැහැදිලිව නිර්වචනය කිරීම.
- කාර්ය සාධනය මැනීම (Measuring Performance): කළමනාකරුවන් විසින් දිනපතා, සතිපතා හෝ මාසිකව සමාලෝචනය කරන "විධිමත් වාර්තා" හරහා සැබෑ කාර්ය සාධනය පිළිබඳ දත්ත රැස් කිරීම.
- ප්රමිති සමඟ සසඳා බැලීම (Comparing Performance with Standards): දත්ත විශ්ලේෂණයට අමතරව, "විෂයානුබද්ධ විනිශ්චය සහ සේවක සාකච්ඡා" තුළින් අපේක්ෂිත ප්රමිතීන්ගෙන් සිදුව ඇති අපගමනයන් ගැඹුරින් ඇගයීම.
- නිවැරදි කිරීමේ පියවර ගැනීම (Corrective Action): ගැටලුව නිවැරදි කිරීමට "කුමන වෙනස්කම්, එසේ ඇත්නම්, අවශ්යද යන්න" තීරණය කරමින් අවශ්ය ගැලපීම් සිදු කිරීම.
මෙම ක්රියාවලිය, අඛණ්ඩව දියුණු වීම සඳහා නිර්මාණය වූ ප්රතිපෝෂණ චක්රයක් (feedback loop) ලෙස ක්රියා කරයි.
--------------------------------------------------------------------------------
4. පාලනය සිදුවන අවස්ථා තුනක් පවතී: ආරම්භයට පෙර, ක්රියාව අතරතුර, සහ ක්රියාවෙන් පසු
පාලනය යනු යම් කාර්යයක් අවසන් වූ පසු පමණක් සිදුවන්නක් නොවේ. එය ක්රියාවලියේ විවිධ අවස්ථා වලදී සිදුවිය හැකිය. ප්රධාන පාලන වර්ග තුනක් පවතී:
- Feedforward Control (ඉදිරි පෝෂණ පාලනය): මෙය ක්රියාකාරකම් ආරම්භ වීමට පෙර සිදුවේ. මෙහි අරමුණ වන්නේ, නිසි සැලසුම්කරණය සහ සූදානම තුළින් ගැටළු ඇතිවීම වැළැක්වීමයි. (උදා: අයවැය නිවැරදිව වෙන් කිරීම).
- Concurrent Control (සමගාමී පාලනය): මෙය ක්රියාකාරකම් සිදුවෙමින් පවතින අතරතුර සිදුවේ. මෙහි අරමුණ වන්නේ, ක්රියාවලිය නිවැරදි මාර්ගයේ ගමන් කරන බවට සහතික වීමයි. (උදා: නිෂ්පාදනවල තත්ත්ව පරීක්ෂාවන්).
- Feedback Control (ප්රතිපෝෂණ පාලනය): මෙය ක්රියාකාරකම් අවසන් වූ පසුව සිදුවේ. මෙහි අරමුණ වන්නේ, ප්රතිඵල සමාලෝචනය කර අනාගත වැඩිදියුණු කිරීම් සඳහා ගැලපීම් සිදු කිරීමයි. (උදා: පාරිභෝගික තෘප්තිමත්භාවය පිළිබඳ සමීක්ෂණ).
මෙම වර්ග තුනම ප්රගුණ කිරීමෙන්, කළමනාකරුවෙකුට ව්යාපෘතියක සම්පූර්ණ ජීවන චක්රයම කළමනාකරණය කළ හැකිය. ගැටළු වලට ප්රතිචාර දක්වන "ගිනි නිවන භටයෙකු" ከመሆን ይልቅ, ගැටළු වළක්වන පද්ධති නිර්මාණය කරන "වාස්තු විද්යාඥයෙකු" බවට පත්වීමට මෙය මග පාදයි.
--------------------------------------------------------------------------------
5. නවීන කළමනාකරණය මූල්යමය කාරණා වලින් ඔබ්බට යයි
නූතන ආයතන, සාර්ථකත්වය මනින්නේ මූල්යමය ලාභයෙන් පමණක් නොවේ. "Balanced Scorecard" (සමතුලිත ලකුණු පුවරුව) යනු, සාම්ප්රදායික මූල්ය මිනුම් දඬු සමඟ අනෙකුත් තීරණාත්මක සාර්ථකත්ව සාධක සමතුලිත කරන, පුළුල් කළමනාකරණ පාලන පද්ධතියකි. එහි ප්රධාන දෘෂ්ටිකෝණ හතරක් ඇත:
- Financial Performance (මූල්යමය කාර්ය සාධනය): "ශුද්ධ ආදායම සහ ආයෝජන මත ප්රතිලාභ" වැනි සාම්ප්රදායික මිනුම් දඬු ඇතුළත් වේ.
- Customer Service (පාරිභෝගික සේවය): "පාරිභෝගික රඳවා තබා ගැනීම සහ තෘප්තිය" වැනි දර්ශක හරහා පාරිභෝගිකයින් ආයතනය දකින ආකාරය මනිනු ලබයි.
- Internal Business Processes (අභ්යන්තර ව්යාපාර ක්රියාවලි): කාර්යක්ෂමතාව සඳහා "නිෂ්පාදන සහ මෙහෙයුම් සංඛ්යාලේඛන" කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි.
- Learning and Growth (ඉගෙනීම සහ වර්ධනය): "සේවක රඳවා තබා ගැනීම සහ නව නිෂ්පාදන හඳුන්වා දීම" වැනි දර්ශක මගින් අනාගත වර්ධනය සඳහා සමාගමේ හැකියාව මනිනු ලබයි.
මෙම පරිපූර්ණ දැක්ම, හුදෙක් ලාභය මත පමණක් අවධානය යොමු නොකර, වඩාත් සෞඛ්ය සම්පන්න සහ තිරසාර ආයතනයක් ගොඩනැගීමට උපකාරී වේ.
--------------------------------------------------------------------------------
Conclusion
කළමනාකරණය යනු නොපෙනෙන සැලසුම්කරණය, සැබෑ නායකත්වය, ක්රමානුකූල පාලනය සහ සාර්ථකත්වය පිළිබඳ පරිපූර්ණ දැක්මක් ඇතුළත් සංකීර්ණ ක්රියාවලියකි. එය හුදෙක් අණ දීමකට වඩා බොහෝ සෙයින් එහා ගිය වගකීමකි. අවසාන වශයෙන්, ඔබට සිතීමට මෙම ප්රශ්නය ඉතිරි කරමි: "ඔබේ ආයතනය හෝ කණ්ඩායම මෙම කළමනාකරණ කාර්යයන්ගෙන් කුමන එකක් සඳහා වඩාත් දක්ෂද? වැඩිදියුණු කළ හැක්කේ කුමන අංශයද?"
--------------------------------------------------------------------------------
අමතර සටහනක්: පස්වන කාර්යය
සමහර විශේෂඥයින් ඉහත සඳහන් කළ කාර්යයන් හතරට පස්වැන්නක් එක් කරයි: "කාර්ය මණ්ඩලය යෙදවීම" (Staffing). මෙය, නිවැරදි පුද්ගලයින් නිවැරදි භූමිකාවන් සඳහා ඇගයීම, බඳවා ගැනීම, පුහුණු කිරීම සහ ස්ථානගත කිරීමේ කාර්යයයි. මෙයද කළමනාකරණයේ තීරණාත්මක අංගයක් ලෙස සැලකේ.
මේ පිළිබඳ තවදුරටත් සාකච්ජා කරන පහත වීඩියෝව නරඹන්න.
.png)
0 Comments