ශ්‍රී ලංකාවේ මුස්ලිම් නීතිය

හැඳින්වීම

ශ්‍රී ලංකාවේ නීති පද්ධතිය, පොදු නීතියක් යටතේ විවිධ ප්‍රජාවන් සඳහා සුවිශේෂී පුද්ගල නීති පද්ධතීන් කිහිපයක් ක්‍රියාත්මක වන, සංකීර්ණ සහ බහුවිධ ව්‍යුහයකි. මෙම පුද්ගල නීති අතරින්, මුස්ලිම් නීතිය තුළ බොහෝ ශ්‍රී ලාංකිකයන් නොදන්නා, වඩාත්ම පුදුම සහගත සහ බැලූ බැල්මට පරස්පර විරෝධී ලක්ෂණ කිහිපයක් අන්තර්ගත වේ. පිළිගත් නීතිමය මූලාශ්‍ර මත පදනම්ව, ශ්‍රී ලංකාවේ නීති රාමුව තුළ මුස්ලිම් නීතිය ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය පිළිබඳව ඔබව පුදුමයට පත් කළ හැකි, වඩාත්ම බලපෑමක් ඇති කරුණු පහක් මෙම ලිපියෙන් විග්‍රහ කෙරේ.

1. එය ජාතිය හෝ ප්‍රදේශය මත නොව, ආගම මත පදනම් වූ එකම පුද්ගල නීතියයි

ශ්‍රී ලංකාවේ අනෙකුත් පුද්ගල නීති වන උඩරට නීතිය (උඩරට සිංහල ජනතාව සඳහා) සහ තේසවළමෙයි නීතිය (උතුරු පළාතේ දමිළ ජනතාව සඳහා) ජනවර්ගය හෝ භූගෝලීය පිහිටීම මත පදනම් වන අතර, මුස්ලිම් නීතිය එයින් මූලිකවම වෙනස් වේ.

මුස්ලිම් නීතිය ශ්‍රී ලංකාවේ ඕනෑම පුරවැසියෙකුට අදාළ වන්නේ ඔහුගේ හෝ ඇයගේ ජනවර්ගය හෝ පදිංචි ප්‍රදේශය මත නොව, ඉස්ලාම් ආගම ඇදහීම මත පමණි. මෙයට උපතින් මුස්ලිම් වූවන් මෙන්ම ඉස්ලාම් ආගමට පරිවර්තනය වූ පුද්ගලයින් ද ඇතුළත් වේ. මෙම ආගමික පදනම, ශ්‍රී ලංකාවේ බහුත්වවාදී නීති පද්ධතිය තුළ එහි යෙදීම අනෙකුත් පුද්ගල නීතිවලට වඩා මූලික වශයෙන්ම වෙනස් ස්වරූපයක් ගන්නා බවට පත්කරන අතර, එහි නෛතික ප්‍රතිවිපාක ද සුවිශේෂී වේ.

2. එය "ශුද්ධ" ඉස්ලාමීය නීතියක් නොවේ; එය "දෙමුහුන්" පද්ධතියකි

ශ්‍රී ලංකාවේ මුස්ලිම් නීතිය යනු සම්ප්‍රදායික ශරීආ නීතියේ සෘජු යෙදවීමක් යැයි පොදු වැරදි මතයක් පවතී. නමුත් සත්‍යය නම්, එය ඓතිහාසික බලපෑම් ගණනාවක සංකලනයකින් නිර්මාණය වූ "දෙමුහුන්" පද්ධතියක් වීමයි. එහි ප්‍රධාන සංඝටක මෙසේය:

• සම්ප්‍රදායික ඉස්ලාමීය නීති මූලධර්ම: මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් ෂාෆි (Shafi'i) නීති ගුරුකුලයේ මූලධර්ම බලපවත්වයි. දකුණු ඉන්දියානු සහ අග්නිදිග ආසියානු වෙළඳුන්ගේ බලපෑම මත මෙම ගුරුකුලය ශ්‍රී ලංකාව තුළ ප්‍රමුඛ විය.
• "බටේවියානු මොහොමදියානු සංග්‍රහය": ලන්දේසි පාලන සමයේදී හඳුන්වා දෙනු ලැබූවකි. මෙය ලන්දේසි නැගෙනහිර ඉන්දියා සමාගම සිය යටත් විජිත හරහා (වර්තමාන ඉන්දුනීසියාව ඇතුළුව) පරිපාලනමය ඒකාකාරීත්වයක් සඳහා යොදාගත් නීති සංග්‍රහයන්හි බලපෑම පිළිබිඹු කරයි.
• රෝම-ලන්දේසි සහ ඉංග්‍රීසි පොදු නීතිය: විශේෂයෙන්ම බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත සමයේදී අධිකරණ තීන්දු හරහා මෙම නීති පද්ධතිවල සංකල්ප සහ අර්ථකථන මුස්ලිම් නීතියට ද ඇතුළත් විය.

මෙම දෙමුහුන් ස්වභාවය, එක් අතකින් සංස්කෘතික අනුවර්තනයට ඉඩ සලසන ශක්තියක් වන අතර, අනෙක් අතට, ඉස්ලාමීය නීති විද්‍යාව, යටත් විජිත නීති සංග්‍රහ සහ ඉංග්‍රීසි පොදු නීතිය වැනි එහි විෂම මූලාශ්‍ර සැමවිටම එකිනෙක හා නොගැළපීම නිසා නෛතික ගැටුම්වලට මූලාශ්‍රයක් ද වී ඇත.

3. සාමාන්‍ය නීතියට එය අභිබවා යා හැකි අවස්ථා තිබේ

ශ්‍රී ලංකාවේ නීති පද්ධතියේ එක් කුතුහලය දනවන අංගයක් වන්නේ පුද්ගල නීතිය සහ රටේ පොදු නීතිය (රෝම-ලන්දේසි නීතිය) අතර ඇති විය හැකි ගැටුම් ය. මෙවැනි අවස්ථාවකදී කුමන නීතිය ප්‍රමුඛ වේද යන්න තීරණය කරන නීති ධුරාවලියක් පවතී. මේ සඳහා කදිම උදාහරණයක් Natalie Abeysundere v. Christopher Abeysundere නඩුවෙන් ලැබේ.

• නඩුවේ තොරතුරු: සාමාන්‍ය නීතිය යටතේ (එනම්, ඒක-විවාහ නීතිය යටතේ) විවාහ වූ පුද්ගලයෙකු, පසුව ඉස්ලාම් ආගමට හැරී මුස්ලිම් නීතිය යටතේ දෙවන, බහු-විවාහයක් කර ගැනීමට උත්සාහ කළේය.
• ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුව: අධිකරණය තීරණය කළේ සාමාන්‍ය විවාහ ලියාපදිංචි කිරීමේ ආඥා පනත යටතේ ඇතිකරගත් ඒක-විවාහයක නෛතික වගකීම්වලින් මිදීම සඳහා ආගමික පරිවර්තනයක් භාවිතා කළ නොහැකි බවයි. ඒ අනුව, අධිකරණය ඔහු ද්වි-විවාහ (bigamy) චෝදනාවට වරදකරු කළේය.

මෙම තීන්දුව, පුද්ගල නීතිය සහ පොදු නීතිය අතර සීමාවන් නිර්වචනය කරන ලද මූලික පූර්වාදර්ශයකි. පුද්ගලික වාසි තකා එක් නීති පද්ධතියකින් තවත් පද්ධතියකට මාරු වෙමින් "නීතිමය වාසි සෙවීම" (legal forum shopping) වැළැක්වීමට සහ රටේ පොදු නීතියේ ප්‍රමුඛත්වය තහවුරු කිරීමට මෙම නඩු තීන්දුව ඉවහල් විය.

4. නීතිඥයින්ට පෙනී සිටිය නොහැකි විශේෂ අධිකරණ පද්ධතියක් ඇත

මුස්ලිම් විවාහ හා දික්කසාද පනත (MMDA) යටතේ එන කරුණු විභාග කරනු ලබන්නේ සාමාන්‍ය අධිකරණවල නොව, ක්වාසි (Quazi) අධිකරණ පද්ධතිය ලෙස හඳුන්වන විශේෂ පද්ධතියක් තුළය. මෙම පද්ධතියේ ඇති වඩාත්ම පුදුම සහගත සහ සාමාන්‍ය අධිකරණ පද්ධතියට පටහැනි ලක්ෂණ කිහිපයක් පහත දැක්වේ:

• ක්වාසිවරුන්ගේ සුදුසුකම්: ක්වාසි විනිසුරුවරුන්ට විධිමත් නීතිමය සුදුසුකම් තිබීම අනිවාර්ය නොවේ.
• නීතිමය නියෝජනයක් නැත: නඩු විභාග අතරතුර පාර්ශ්වයන් නියෝජනය කිරීම සඳහා නීතිඥයින්ට පෙනී සිටීමට අවසර නැත.
• කාන්තාවන් බැහැර කිරීම: ක්වාසි, ජූරි සභික හෝ විවාහ රෙජිස්ට්‍රාර් වැනි තනතුරු දැරීම සඳහා කාන්තාවන්ට අවසර නැත.

මෙම ලක්ෂණ, රටේ ප්‍රධාන අධිකරණ පද්ධතිය හා සැසඳීමේදී විශාල වෙනසක් පෙන්නුම් කරන අතර, විශේෂයෙන්ම කාන්තාවන් සඳහා වන යුක්තිය සහ සාධාරණත්වය පිළිබඳව මෙම පද්ධතිය දැඩි විවේචනයට ලක්වීමට හේතු වී තිබේ. රටේ ප්‍රධාන අධිකරණ පද්ධතියට වඩා බෙහෙවින් වෙනස් මෙම ලක්ෂණ තවමත් නොනැසී පවතින්නේ, එයට ලැබී ඇති සුවිශේෂී සහ බලවත් ව්‍යවස්ථාමය රැකවරණය නිසාය.

5. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන්ම එහි මතභේදාත්මක කොටස් ආරක්ෂා කරයි

මානව හිමිකම් සම්බන්ධයෙන් දැඩි විවේචන පැවතියද, මුස්ලිම් නීතියේ ඇතැම් විධිවිධාන නීතිමය අභියෝගවලින් ආරක්ෂා වී පවතී. මෙම විධිවිධාන නීතිමය අභියෝගයන්ගෙන් ආරක්ෂා වීමට ප්‍රධාන හේතුව ශ්‍රී ලංකාවේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව තුළම අන්තර්ගතව තිබීමයි.

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 16(1) වගන්තිය මගින් සඳහන් කරන්නේ, ව්‍යවස්ථාව සම්මත වන විට "පවතින සියලුම ලිඛිත හා අලිඛිත නීති", සමානාත්මතාවය වැනි මූලික අයිතිවාසිකම් විධිවිධානවලට පටහැනි වුවද, වලංගු සහ ක්‍රියාත්මක වන බවයි.

මෙම ව්‍යවස්ථාමය වගන්තිය, මුස්ලිම් විවාහ හා දික්කසාද පනතේ (MMDA) වඩාත්ම මතභේදාත්මක කොටස් ඵලදායී ලෙස ආරක්ෂා කරයි. උදාහරණ කිහිපයක් නම්:

• විවාහය සඳහා අවම වයසක් නියම කර නොතිබීම, එමගින් ළමා විවාහ සඳහා ඉඩ සැලසීම.
• පිරිමින් සඳහා බහු-විවාහයට ඉඩ ලබා දීම.
• පිරිමින්ට ඒකපාර්ශ්විකව දික්කසාදය ලබාගත හැකි අතර, කාන්තාවන්ට ඒ සඳහා මුහුණ දීමට සිදුවන සංකීර්ණ සහ දීර්ඝ ක්‍රියාපටිපාටි.

මෙය ගැඹුරු ව්‍යවස්ථාමය විರೋධාභාසයක් නිර්මාණය කරයි: එනම්, රටේ උත්තරීතර නීතිය විශ්වීය මූලික අයිතිවාසිකම් තහවුරු කරන අතරම, එම අයිතිවාසිකම්වල හරයටම, විශේෂයෙන් සමානාත්මතාවයේ මූලධර්මයට අභියෝග කළ හැකි, පැරණි පුද්ගල නීති සඳහා ව්‍යවස්ථාමය රැකවරණයක් ද සලසයි.

අවසාන සිතුවිල්ල

මෙම ලිපියෙන් පැහැදිලි වන ප්‍රධාන කරුණ නම්, ශ්‍රී ලංකාවේ මුස්ලිම් නීතිය යනු පොදුවේ වටහාගෙන ඇතිවාට වඩා බෙහෙවින් සංකීර්ණ, ඓතිහාසිකව ස්ථරගත වූ සහ නීතිමය වශයෙන් මතභේදයට තුඩුදුන් පද්ධතියක් බවයි.

එසේ නම්, අපට මෙම ප්‍රශ්නය ඉතිරි වේ: ශ්‍රී ලංකාව වැනි බහුත්වවාදී සමාජයක, සංස්කෘතික උරුමයන් ආරක්ෂා කිරීම සහ සියලු පුරවැසියන් සඳහා සමාන අයිතිවාසිකම් සහතික කිරීම අතර නිවැරදි සමබරතාවය අප සොයා ගන්නේ කෙසේද?

මේ සම්බන්ධව තවත් විස්තරාත්මක දැනුවත් කිරීම සඳහා පහත අපගේ PODCAST එකත් සමඟ එකතු වන්න