ශ්‍රී ලංකාව බහුවිධ නීති පද්ධතියකින් එකීය නීති පද්ධතියකට යා යුතුද?

ශ්‍රී ලංකාව යනු විවිධ ජාතීන්, ආගම් සහ සංස්කෘතීන් එක්ව ගෙතුණු සංකීර්ණ රටා සහිත පැදුරක් වැනිය. මෙම විවිධත්වය අපගේ සමාජයේ අභිමානය වන අතරම, එය අපගේ නීති පද්ධතිය තුළ ද ගැඹුරින් පිළිබිඹු වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ සියලුම පුරවැසියන් සඳහා එකම, ඒකීය (Unitary) නීති පද්ධතියක් ක්‍රියාත්මක නොවන බව ඔබ දන්නවාද? ඒ වෙනුවට, අප සතුව ඇත්තේ විවිධ පුද්ගල නීති සහ පොදු නීතියෙන් සැදුම්ලත් බහුවිධ (Plural) නීති පද්ධතියකි.

මෙම විවිධ නීති පද්ධති එකිනෙක හමුවන විට සහ ගැටෙන විට, සංකීර්ණ සහ ඇතැම් විට පරස්පර විරෝධී ගැටලු මතු වේ. එකම රටක පුරවැසියන් විවිධ නීති පද්ධති යටතේ පාලනය වන විට කුමක් සිදුවේද? මෙම ලිපියෙන් අප ගවේෂණය කරන්නේ, ශ්‍රී ලංකාවේ නීති පද්ධතිය තුළ පවතින එවැනි වඩාත්ම පුදුම සහගත සහ බලපෑමක් ඇති කළ හැකි නෛතික ගැටුම් පහක් පිළිබඳවයි.

1. විවාහ විය යුතු වයස: එකම රටේ පිළිතුරු දෙකක්

ශ්‍රී ලංකාවේ පොදු නීතිය යටතේ, පුරවැසියෙකු විවාහ දිවියට ඇතුළත් වීමට නම් අවුරුදු 18 සම්පූර්ණ කළ යුතු බව '1907 සාමාන්‍ය විවාහ ආඥා පනත' සහ '1952 උඩරට විවාහ සහ දික්කසාද පනත' පැහැදිලිව දක්වයි. එහෙත්, මෙම පැහැදිලි නියමය මුස්ලිම් ප්‍රජාවට අදාළ වන විට නීතියේ තවත් මුහුණුවරක් හෙළිදරව් වේ. '1951 මුස්ලිම් විවාහ සහ දික්කසාද පනතේ' 23 වන වගන්තියට අනුව, ප්‍රාදේශීය කාතිවරයාගේ (Quazi) අවසරය මත, මුස්ලිම් ගැහැණු දරුවෙකු සඳහා විවාහ වීමේ අවම වයස අවුරුදු 12කි.

මෙම තත්ත්වය රටේ පොදු අපරාධ නීතිය සමඟ ඍජුවම ගැටෙන විට තත්වය තවත් සංකීර්ණ වේ. 1995 දණ්ඩ නීති සංග්‍රහ සංශෝධන පනතේ 363(e) වගන්තියට අනුව, වයස අවුරුදු 16ට අඩු ගැහැණු දරුවෙකු සමඟ ඇයගේ කැමැත්ත ඇතුව වුවද ලිංගිකව එක්වීම, ව්‍යවස්ථාපිත ස්ත්‍රී දූෂණයක් (Statutory Rape) ලෙස සැලකෙන බරපතල අපරාධයකි (එනම්, වයස හේතුවෙන් කැමැත්ත දීමට නීත්‍යානුකූලව නොහැකි යැයි සලකන අවස්ථාවක සිදුවන දූෂණය).

මෙහි ඇති පරස්පරය ගැඹුරු මානුෂීය අර්බුද නිර්මාණය කරයි. එක් පුද්ගල නීතියක් යටතේ නීත්‍යානුකූල භාර්යාවක් වන 14 හැවිරිදි දැරියක්, රටේ පොදු අපරාධ නීතිය යටතේ බරපතල ලිංගික අපරාධයක වින්දිතයෙකු වන්නේ කෙසේද? ඇයගේ ස්වාමිපුරුෂයා එක් නීතියකින් පිළිගත් සැමියෙකු වන අතර, අනෙක් නීතියෙන් අපරාධකරුවෙකු බවට පත්වේ. මෙමගින් එම දැරිය සහ ඇගේ සැමියා දරුණු නෛතික සහ සමාජීය අවිනිශ්චිතතාවයකට තල්ලු කරනු ලබයි. තවද, ශ්‍රී ලංකාව පාර්ශවකරුවෙකු වන ළමා අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර සම්මුතිය (CRC) වැනි සම්මුතීන්ට ද මෙය පටහැනි වන අතර, එම සම්මුතීන් වයස අවුරුදු 18ට අඩු ඕනෑම අයෙකු 'ළමයෙකු' ලෙස අර්ථ දක්වයි.

2. දරුකමට හදාගැනීම: 'සැබෑ දරුවෙක්' ද, 'ලේ නෑයෙක් නොවේ' ද?

විවාහ වීමේ වයස මෙන්ම, පවුලක් සම්පූර්ණ කරගැනීමේ තවත් මාර්ගයක් වන දරුකමට හදාගැනීම සම්බන්ධයෙන් ද අපගේ නීති පද්ධතිය එකම හඬකින් කතා නොකරයි. '1941 දරුවන් දරුකමට හදා ගැනීමේ ආඥා පනත' මත පදනම් වූ පොදු නීතිය, දරුකමට හදාගත් දරුවෙකුට පූර්ණ නෛතික පිළිගැනීමක් සහ ආරක්ෂාවක් ලබා දෙයි. එය මෙසේ ප්‍රකාශ කරයි:

"The adopted child was a child born to the adopter in lawful wedlock." (දරුකමට හදාගත් දරුවා, හදාගත් දෙමව්පියන්ට නීත්‍යානුකූල විවාහයකින් උපන් දරුවෙකු ලෙස සැලකිය යුතුය.)

මෙයින් අදහස් වන්නේ පොදු නීතිය යටතේ, දරුකමට හදාගත් දරුවෙකුට, ජෛව විද්‍යාත්මක දරුවෙකුට හිමි වන සියලුම නෛතික තත්ත්වයන් සහ උරුම අයිතිවාසිකම් එලෙසින්ම හිමි වන බවයි.

නමුත් මීට හාත්පසින්ම පටහැනිව, '1931 මුස්ලිම් අන්තිම කැමති පත්‍ර රහිත උරුම ආඥා පනත' අනුව මුස්ලිම් නීතිය උරුමය සඳහා දරුකමට හදාගැනීම පිළිගන්නේ නැත. එහිදී උරුම අයිතිවාසිකම් හිමිවන්නේ ජෛව විද්‍යාත්මක 'ලේ නෑයින්ට' පමණි.

මෙම විෂමතාවයේ මානුෂීය බලපෑම අතිමහත්ය. එකම වහලක් යට එකම සෙනෙහසකින් හැදී වැඩෙන, එකම තත්ත්වයන් යටතේ දරුකමට හදාගත් දරුවන් දෙදෙනෙකුට, නීතියේ ඇසින් දෙவித අනාගතයක් හිමි විය යුත්තේ ඇයි? ඔවුන්ව හදාගත් දෙමව්පියන්ගේ ආගමික ප්‍රජාව මත පමණක් පදනම්ව, ඔවුන්ගේ නෛතික අයිතිවාසිකම් සහ පවුල් තත්ත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් මාවත් දෙකකට යොමු විය හැකිය.

3. එක සහකරුවෙක් ද? නැතහොත් වැඩි ගණනක් ද?

විවාහයේ ඒක-සහකාරීත්වය (monogamy) පිළිබඳ මූලධර්මය, අපගේ නීති පද්ධතියේ පවතින ගැඹුරුම මතවාදී බෙදීමක් නිරූපණය කරයි. '1907 සාමාන්‍ය විවාහ ආඥා පනත' සහ '1952 උඩරට විවාහ සහ දික්කසාද පනත' යටතේ, විවාහය දැඩි ලෙස ඒක-විවාහ සංස්ථාවකි. පළමු විවාහය නීත්‍යානුකූලව වලංගුව තිබියදී දෙවන විවාහයක් කර ගැනීම ද්වි-විවාහය (bigamy) නම් දඬුවම් ලැබිය හැකි වරදකි. අබේසුන්දර එදිරිව අබේසුන්දර නඩු තීන්දුව මගින් මෙම මූලධර්මය තහවුරු කර ඇත.

ඊට පටහැනිව, මුස්ලිම් නීතිය පිරිමින් සඳහා බහු-විවාහයට (polygamy) අවසර දෙයි. '1951 මුස්ලිම් විවාහ සහ දික්කසාද පනතේ' 24 වන වගන්තියට අනුව, මුස්ලිම් පිරිමියෙකුට එකවර භාර්යාවන් සතර දෙනෙකු සමඟ විවාහ වී සිටිය හැකිය.

මෙමගින් ඇතිවන නෛතික ගැටුම, නීතිය ඉදිරියේ සමානාත්මතාවය පිළිබඳ මූලික ප්‍රශ්න මතු කරයි. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 12 වන ව්‍යවස්ථාවෙන් සියලු පුරවැසියන්ට සමානාත්මතාවය සහතික කර තිබියදී, විවාහය සඳහා වන නීති රාමුව මගින් ප්‍රජාව මත පදනම්ව, වෙනස් අයිතිවාසිකම් සහ අපරාධ වගකීම් සහිත පුරවැසි පන්ති දෙකක් නිර්මාණය කර ඇත. එක් ප්‍රජාවකට නීත්‍යානුකූලව ආරක්ෂා කර ඇති ක්‍රියාවක්, එම රටේම වෙසෙන අනෙකුත් ප්‍රජාවන්ට දඬුවම් ලැබිය හැකි අපරාධයක් වන්නේ කෙසේද?

4. දික්කසාදය: කාන්තාවට සහ පිරිමියාට එකම නීතියක් ද?

පවුල් ජීවිතයක ගැටලු පැනනගින විට එය අවසන් කිරීමේ අයිතිය සම්බන්ධයෙන් ද අපගේ නීති පද්ධතිය තුළ ස්ත්‍රී-පුරුෂ භේදය මත පදනම් වූ වෙනස්කම් පවතී. සාමාන්‍ය විවාහ ආඥා පනතේ (19 වන වගන්තිය) දික්කසාදය සඳහා ප්‍රධාන පදනම් තුනක් දක්වන අතර, ඒවා දෙපාර්ශවයටම සමසේ අදාළ වේ:

• අනාචාරය (Adultery)
• ද්වේශ සහගත අතහැරයාම (Malicious Desertion)
• සුවකළ නොහැකි ලිංගික බෙලහීනතාවය (Incurable Impotence)

කෙසේවෙතත්, උඩරට විවාහ සහ දික්කසාද පනතේ (32 වන වගන්තිය) දික්කසාදය සඳහා වන පදනම් පැහැදිලි ස්ත්‍රී-පුරුෂ අසමානතාවයක් පෙන්වයි. ස්වාමිපුරුෂයෙකුට, තම බිරිඳගේ අනාචාරය යන පදනම මත පමණක් දික්කසාදය ලබා ගත හැකිය. නමුත්, භාර්යාවකට දික්කසාදය ලබා ගැනීමට නම්, තම ස්වාමිපුරුෂයාගේ අනාචාරය ඔප්පු කිරීමට අමතරව, අමානුෂික ලෙස සැලකීම (gross cruelty) හෝ ලේ නෑ සබඳතාවක් වැනි තවත් කරුණක් ද ඔප්පු කළ යුතුය.

මෙම ප්‍රතිපාදනය උඩරට නීතිය යටතේ දික්කසාදය අපේක්ෂා කරන කාන්තාවන්ට පැහැදිලි අවාසියක් නිර්මාණය කරයි. එය 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 12 වන ව්‍යවස්ථාවෙන් සහතික කර ඇති සමානාත්මතාවයට සහ කාන්තාවන්ට එරෙහි සියලු ආකාරයේ වෙනස්කම් පිටුදැකීමේ සම්මුතිය (CEDAW) වැනි ජාත්‍යන්තර සම්මුතීන්ට ද පටහැනි වෙමින්, ස්ත්‍රී-පුරුෂ සමානාත්මතාවය පිළිබඳ බරපතල ගැටලු මතු කරයි.

5. අන්තර්-විවාහය: ඔබව පාලනය කරන්නේ කාගේ නීතිය ද?

අපගේ නීති පද්ධතියේ ඇති සංකීර්ණතා, විවිධ ප්‍රජාවන්ට අයත් පුද්ගලයන් දෙදෙනෙකු විවාහ වන විට තවදුරටත් උත්සන්න වේ. උදාහරණයක් ලෙස උඩරට කාන්තාවක්, පහත රට ප්‍රදේශයේ පිරිමියෙකු සමඟ විවාහ වූ විට ඇයගේ දේපළ අයිතිවාසිකම් පාලනය කරන්නේ කුමන නීතියෙන් ද?

'1876 වෛවාහක අයිතිවාසිකම් සහ උරුම ආඥා පනතේ' 2 වන වගන්තිය මෙම තත්ත්වය පාලනය කිරීමට උත්සාහ දරයි.

"...where a woman marries... a man of a different race and nationality from her own, she shall be taken to be of the same race and nation as her husband..." (...යම් කාන්තාවක්... ඇයගේ ජාතියට සහ ජාතිකත්වයට වඩා වෙනස් පුරුෂයෙකු සමඟ විවාහ වූ විට, ඇය තම ස්වාමිපුරුෂයාගේ ජාතියට සහ ජාතිකත්වයටම අයත් වන බව සැලකිය යුතුය...)

කෙසේ වෙතත්, මානික්කන් එදිරිව පීරිස් වැනි නඩු වලදී අධිකරණය 'ජාතිය' (race) යන්න අර්ථකථනය කළේය. එහිදී, උඩරට සිංහලයෙකු සහ පහත රට සිංහලයෙකු යනු එකම ජාතියක් බව තීරණය විය. මෙම අර්ථ නිරූපණය වැදගත් වන්නේ, අධිකරණය ප්‍රාදේශීය හෝ චාරිත්‍රානුකූල කණ්ඩායම් අනන්‍යතා වෙනුවට, පුළුල් වාර්ගික අනන්‍යතාවයක් (සිංහල) කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ නිසාය. එමනිසා, ඉහත නීතිය ඔවුන්ට අදාළ නොවන අතර, උඩරට කාන්තාවට ඇයගේ දේපළ සම්බන්ධයෙන් උඩරට නීතිය යටතේ ඇති අයිතිවාසිකම් අහිමි නොවේ.

නමුත් මෙහි ප්‍රතිවිරුද්ධ තත්ත්වයට - එනම්, පහත රට කාන්තාවක් උඩරට පුරුෂයෙකු සමඟ විවාහ වූ විට කුමක් සිදුවේද යන්නට නීතිය පැහැදිලි පිළිතුරක් සපයන්නේ නැත. මෙය එවැනි විවාහයන්හි සිටින කාන්තාවන් සඳහා අවිනිශ්චිතතාවයක් ඇති කරමින්, නීතියේ විශාල අළු ප්‍රදේශයක් ඉතිරි කර ඇත.

නිගමනය: වියමන ලෙහීම ද, නැතහොත් පිළිසකර කිරීම ද?

ශ්‍රී ලංකාවේ බහුවිධ නීති පද්ධතිය, අපගේ සමාජයේ විවිධත්වය පිළිබිඹු කළ ද, එය විවාහය, පවුල සහ සමානාත්මතාවය වැනි මූලික අයිතිවාසිකම්වලට බලපාන පරස්පරතාවලින් පිරී ඇති බව පැහැදිලිය. මෙම තේරීම හුදෙක් ශාස්ත්‍රීය එකක් නොවේ; දරුකමට හදාගත් දරුවෙකු සැබෑ උරුමක්කාරයෙකු ලෙස සැලකේද යන්නත්, උඩරට කාන්තාවකට දික්කසාදය සඳහා සමාන අයිතියක් තිබේද යන්නත්, දොළොස් හැවිරිදි දැරියකට මනාලියක් විය හැකිද යන්නත් එය තීරණය කරයි.

මෙම ගැටලුව වටා ඇති ජාතික සංවාදය ප්‍රධාන විසඳුම් දෙකක් වටා කේන්ද්‍රගත වී ඇත: සියලු දෙනාටම පොදු ඒකීය සිවිල් නීති පද්ධතියක් (Uniform Civil Code) නිර්මාණය කිරීම හෝ පවතින පුද්ගල නීතිවල ඇති ගැටලුකාරී සහ වෙනස් කොට සලකන අංග නිවැරදි කිරීම සඳහා නීති ප්‍රතිසංස්කරණ (Legal Reforms) ක්‍රියාත්මක කිරීම තුළිණි. මේ පිළිබඳව තවදුරටත් සවිස්තරව කතා කරන අපගේ PODCAST වැඩසටහන මෙතැනින් නරඹන්න