සිංහල භාෂාවේ මහා බෙදීම: ඔබ ලියන බසින් කතා නොකරන්නේ ඇයි?

    ඔබ මිතුරෙකුට යවන කෙටි පණිවිඩයක භාෂාවත්, රූපවාහිනී ප්‍රවෘත්ති නිවේදකයෙකු භාවිතා කරන භාෂාවත් අතර ඇති විශාල වෙනස ඔබ කවදා හෝ නිරීක්ෂණය කර තිබේද? ඒ දෙකම සිංහල වුවත්, ඒවා භාෂා දෙකක් සේ දැනෙන්නේ ඇයි? එකම භාෂාවක්, අවස්ථාව අනුව එකිනෙකට වෙනස් භාෂා දෙකක් ලෙස ක්‍රියාත්මක වීමේ මෙම සංසිද්ධියට, වාග් විද්‍යාවේදී විධිමත් නමක් පවතී: එනම් 'භාෂා ද්විරූපතාව' (Diglossia) යන්නයි. මෙම ලිපියෙන් අප ගවේෂණය කරන්නේ සිංහල භාෂාවේ මෙම සුවිශේෂී ලක්ෂණය, එහි ගැඹුරු ඉතිහාසය සහ නූතන සන්නිවේදනයට එය එල්ල කරන අභියෝග පිළිබඳවයි. 

1. එක් භාෂාවක් තුළ භාෂා දෙකක්: "ඉහළ" (H) සහ "පහළ" (L) ස්වරූප

"භාෂා ද්විරූපතාව" (Diglossia) යනු එක් භාෂක සමාජයක් තුළ, එකම භාෂාවේ ප්‍රභේද දෙකක් විවිධ සමාජ කාර්යයන් සඳහා එකිනෙකට වෙනස් අවස්ථාවන්හිදී භාවිත කිරීමයි. මෙම වාග් විද්‍යාත්මක සංකල්පය ලොවට හඳුන්වා දෙන ලද්දේ චාල්ස් ෆර්ගියුසන් නම් ඇමරිකානු වාග් විද්‍යාඥයා විසිනි. ඔහුට අනුව, සිංහල භාෂාවේ ලේඛන ව්‍යවහාරය "ඉහළ ස්වරූපය" (High variety - H) ලෙසත්, කථන ව්‍යවහාරය "පහළ ස්වරූපය" (Low variety - L) ලෙසත් හඳුනාගත හැකිය.

මෙම ස්වරූප දෙක අතර පැහැදිලි ව්‍යාකරණමය වෙනස්කම් පවතී. උදාහරණයක් ලෙස:

• භාෂණය (L): "පිදුරුතලාගල ඇවිල්ලා ලංකාවේ උසම කන්ද."

• ලේඛනය (H): "පිදුරුතලාගල වූකලී ලංකාවේ උසම කන්ද ය."

මෙම තත්ත්වය සිංහල භාෂාවට පමණක් සීමා වූවක් නොවේ. දෙමළ, අරාබි සහ ග්‍රීක වැනි දීර්ඝ සහ සම්භාව්‍ය සාහිත්‍ය ඉතිහාසයක් ඇති බොහෝ භාෂාවල මෙම ද්විරූපී ලක්ෂණය දක්නට ලැබේ.

2. සෑම අවස්ථාවකටම නීතියක්: කාර්යමය විස්තෘතිය

"කාර්යමය විස්තෘතිය" (Functional Distribution) යනු ඉහළ (H) සහ පහළ (L) ස්වරූපයන් භාවිත වන අවස්ථා පැහැදිලිව වෙන් කර හඳුනා ගැනීමයි. එනම්, එක් ස්වරූපයක් යම් නිශ්චිත කාර්යයන් සඳහා ද, අනෙක් ස්වරූපය වෙනත් කාර්යයන් සඳහා ද යෙදවීමයි. සිංහල භාෂාවේ මෙම කාර්යමය බෙදීම පහත වගුවෙන් පැහැදිලි වේ.

අවස්ථාව	ලේඛනය (H)	භාෂණය (L)
ගේ දොර කතාබහ		✔
පෞද්ගලික ලිපියක්		✔
රාජකාරි ලිපි	✔
ගුවන් විදුලි ප්‍රවෘත්ති	✔
දේශපාලන / මැතිවරණ කතා	✔	✔
පුවත්පත් / ශාස්ත්‍රීය ලිපි	✔
නවකථා	✔	✔

මෙම බෙදීමට අනුව, ගේ දොර කතාබහ වැනි අවිධිමත් අවස්ථාවලදී භාෂණ ස්වරූපයත්, රාජකාරි ලිපි වැනි විධිමත් අවස්ථාවලදී ලේඛන ස්වරූපයත් භාවිත වේ. එහෙත්, දේශපාලන කතා සහ නවකථා වැනි අවස්ථාවලදී මෙම ස්වරූප දෙකම සවිඥානිකව මිශ්‍ර කරන ආකාරයක් දැකිය හැකිය. උදාහරණයක් ලෙස, නවකතාවක කතුවරයාගේ ನಿರೂපණය (narrative) ලේඛන ව්‍යවහාරයෙන් (H) ඉදිරිපත් වන අතර, චරිත අතර සිදුවන සංවාද (dialogues) යථාර්ථවාදී ලෙස නිරූපණය කිරීම සඳහා භාෂණ ව්‍යවහාරය (L) යොදා ගැනේ. දේශපාලනඥයන් තම කතාවලට අධිකාරී බලයක් සහ විධිමත් බවක් (H) ආරෝපණය කරන අතරම, ජනතාවට සමීප සහ සුහදශීලී බවක් (L) ඇඟවීම සඳහා ස්වරූප දෙකම මිශ්‍ර කරති.

3. සියවස් ගණනක් පැරණි 'භාෂා යුද්ධය'

සිංහල ලේඛන සහ කථන භාෂා අතර පවතින පරතරය පිළිබඳ විවාදය 20 වන සියවසේ හදිසියේ මතුවූවක් නොවේ; එයට දීර්ඝ ඉතිහාසයක් ඇත. පොළොන්නරු යුගයේදී පවා ගද්‍ය (මිශ්‍ර සිංහල), පද්‍ය (අමිශ්‍ර සිංහල) සහ කථා ව්‍යවහාරය ලෙස පැහැදිලි භාෂා ස්වරූප පැවතිණි. සද්ධර්මරත්නාවලිය වැනි ග්‍රන්ථවල කටවහරේ ආභාසය ලේඛනයට ලැබුණු අතර, 18-20 වන සියවස්වල ඇතිවූ ශාස්ත්‍රීය පුනර්ජීවනයත් සමඟ සම්භාව්‍ය ලේඛන රීතිවලට නැවතත් ප්‍රමුඛත්වයක් ලැබිණි. 20 වන සියවසේ විවාදය මෙම දීර්ඝකාලීන ආතතියේ උච්චස්ථානයකි.

මෙම විවාදයේදී ප්‍රධාන මතවාද දෙකක් ඉදිරියට පැමිණියේය:

• කුමාරතුංග මුනිදාස සහ හෙළ හවුල: භාෂා පරිශුද්ධවාදී (Linguistic Purism) මතයක් අනුගමනය කළ ඔවුන්, සම්භාව්‍ය ලේඛන ව්‍යවහාරය ආරක්ෂා කිරීමට දැඩි උත්සාහයක් ගත්හ. ඔවුන් කට වහර "ග්‍රාම්‍ය" (පහත්) යැයි සලකා බැහැර කළ අතර, එය පවා ලේඛන රීතියට අනුව සකස් කළ යුතු බවට තර්ක කළහ.

• මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ: මීට හාත්පසින්ම වෙනස් මතයක් දැරූ ඔහු, ලේඛන ව්‍යවහාරය අනවශ්‍ය ලෙස සංකීර්ණ බව පෙන්වා දුන්නේය. සාමාන්‍ය ජනතාවට පහසුවෙන් අවබෝධ කරගත හැකි, සරල "ජනසම්මත සිංහලයක" අවශ්‍යතාව ඔහු විසින් අවධාරණය කරන ලදී.

මෙම ඓතිහාසික විවාදය, අද දිනයේ පවා සිංහල භාෂාව පිළිබඳ අප දරන ආකල්ප සහ භාවිතයන් ರೂಪ ගැන්වීමට ඉවහල් වී ඇත.

4. සම්ප්‍රදායන් අතර 'මැදි මාවතක්': මැදි වහරේ උපත

ගතානුගතික, සංකීර්ණ ලේඛන ව්‍යවහාරය සහ එදිනෙදා භාවිත වන කට වහර අතර පවතින විශාල පරතරය පියවීම සඳහා වූ උත්සාහයක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස "මැදි වහර" සංකල්පය බිහි විය. මෙය භාෂණයේ සරල බවත්, ලේඛනයේ විධිමත් බවත් අතර පාලමක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.

මෙම සංකල්පය මුලින්ම පෙන්වා දෙන ලද්දේ අජිත් තිලකසේන විසිනි. පසුව මහාචාර්ය ජේ. බී. දිසානායක වැනි භාෂා විද්වතුන් තම කෘති හරහා මෙම මැදි වහර ජනප්‍රිය කිරීමට විශාල දායකත්වයක් සැපයීය. වර්තමානයේ බොහෝ පුවත්පත් සහ සමහර විද්‍යුත් මාධ්‍ය වැඩසටහන් මෙම මැදි වහරට නැඹුරු වී ඇති අතර, එය H සහ L ස්වරූප අතර පවතින පරතරය අඩු කිරීමට ගත් ප්‍රායෝගික උත්සාහයක් ලෙස සැලකිය හැකිය.

5. නූතන සන්නිවේදකයාගේ අභියෝගය

සිංහල භාෂාවේ පවතින මෙම ද්විරූපී ස්වභාවය නිසා අද දවසේ සන්නිවේදකයන්ට විවිධ ක්ෂේත්‍රවලදී ප්‍රායෝගික ගැටලුවලට මුහුණ දීමට සිදුවේ. පුවත්පත් කලාව නිරන්තර කඹ ඇදිල්ලකට මුහුණ දෙයි: සාම්ප්‍රදායික ලේඛන සිංහලයේ (H) විධිමත්, අධිකාරී ස්වරය පවත්වා ගත යුතුද, නැතහොත් පුළුල් පාඨක පිරිසකට සමීප වීම සඳහා සරල "මැදි මාවතක්" අනුගමනය කළ යුතුද? නවකතාකරුවාට ඇති අභියෝගය, ආරෝපණය (H) සහ දෙබස් (L) අතර භාෂාව තෝරා ගැනීම පමණක් නොව, දෙබස් සඳහා කුමන කටවහරේ ප්‍රභේදයක් (ප්‍රාදේශීය හෝ සමාජ උපභාෂා) යොදාගැනීමෙන් චරිතවලට සැබෑ හඬක් ලබා දෙන්නේද යන්න තීරණය කිරීමයි. ගුවන්විදුලිය, පාසල් පෙළ පොත් සැකසීම වැනි ක්ෂේත්‍රවලදී ද විධිමත් බව සහ සරල අවබෝධය අතර සමබරතාව රැකගැනීම අභියෝගයකි. මේ අතර, සමාජ මාධ්‍ය භාවිතය තුළ කටවහරේ බලපෑම කොතරම්ද යත්, විධිමත් ලේඛනයේදී පවා ව්‍යාකරණ රීති බිඳ වැටීම සාමාන්‍ය දෙයක් බවට පත්වෙමින් තිබේ.

නිගමනය

සිංහල භාෂාවේ ද්විරූපී ස්වභාවය, එහි ඓතිහාසික විකාශනයේ සහ අනන්‍යතාවයේම වැදගත් කොටසකි. එය භාෂාව මුහුණ දෙන අභියෝගයක් මෙන්ම, එහි පොහොසත් බව විදහා දක්වන ලක්ෂණයක් ලෙසද සැලකිය හැකිය. අනාගතය සඳහා ඇති තීරණාත්මක ප්‍රශ්නය වන්නේ ලේඛන සහ කථන ව්‍යවහාරයන් අතර ඇති මෙම පරතරය පුළුල් වේද නැතහොත් පටු වේද යන්න පමණක් නොවේ. ඩිජිටල් සන්නිවේදනයේ බලපෑමෙන් කුමන ආකාරයේ නව, දෙමුහුන් සිංහල ප්‍රභේද බිහිවනු ඇත්ද, සහ මෙම නව යුගයේදී අපගේ භාෂාවේ සම්මතය අප විසින් නිර්වචනය කරන්නේ කෙසේද යන්නයි.