අපි දිනපතා භාවිතා කරන සිංහල අකුරු දෙස බලන විට, ඒවා සියවස් ගණනාවක් පුරා නො වෙනස්ව පැවති, පුරාණ උරුමයක් ලෙස අපට හැඟී යයි. ඒවා අපේ සංස්කෘතියේ ස්ථාවර, නොවෙනස් වන කොටසක් ලෙස අපි සලකමු. නමුත් සත්‍යය නම්, අප අද දකින මේ අක්ෂර මාලාව, ගතානුගතික උරුමය ආරක්ෂා කර ගැනීමේ ප්‍රයත්නය (conservation) සහ නවීන සන්නිවේදන අවශ්‍යතා සඳහා එය හැඩගැස්වීමේ ප්‍රයත්නය (innovation) අතර පැවති නොනවතින සංවාදයක ප්‍රතිඵලයක් බවයි.

අපේ ලේඛන කලාවේ ඉතිහාසය යනු දෘඩ ගලක සිට සියුම් තල්පත දක්වාත්, යකඩ අච්චුවේ සිට ඩිජිටල් තිරය දක්වාත් වූ තාක්ෂණික විප්ලවයන්ට සහ බුද්ධිමය ගැටුම්වලට මුහුණ දෙමින්, සිය අනන්‍යතාව රැකගැනීම සහ නව්‍යකරණය වීම අතර නිරන්තරයෙන් දෝලනය වූ ගමනකි. අපි අද ලියන සිංහල අකුරු මේ තත්ත්වයට පත් වූයේ කෙසේද? එම ගමනේදී සිදු වූ තීරණාත්මක හැරවුම් ලක්ෂ්‍ය මොනවාද? අපේ අකුරුවල හැඩය තීරණය කළ, ඇතැම් අක්ෂර භාවිතයෙන් ඉවත් කළ, සහ අප කියවන ආකාරය පවා වෙනස් කළ ඔබ නොදත් විශ්මයජනක කරුණු පහක් මෙම ලිපියෙන් අපි හෙළිදරව් කරමු.



1. අපේ අකුරු වටකුරු වුණේ තල් කොළ ඉරෙන නිසා

සිංහල අක්ෂරවල ඇති වටකුරු, ගලා යන ස්වභාවය හුදෙක් සෞන්දර්යාත්මක තේරීමක් නොවේ. එය සෘජුවම තාක්ෂණික අවශ්‍යතාවක් මත ගොඩනැගුණකි. මුල්ම සිංහල ලේඛන මාධ්‍යය වූයේ ගල් පුවරුය. මෙම සෙල්ලිපි කෙටීමේදී, උලක් සහ මිටියක් වැනි මෙවලම් භාවිතයෙන් දෘඩ මතුපිටක අකුරු සටහන් කිරීමට සිදු විය. මෙම තාක්ෂණික සීමාව නිසා, වක්‍ර හැඩවලට වඩා සෘජු, කෝණික හැඩතල සහිත අක්ෂර නිර්මාණය කිරීම පහසු විය.

නමුත් ලේඛන මාධ්‍යය ලෙස පුස්කොළ (තල්පත්) ප්‍රචලිත වීමත් සමඟ අක්ෂර රූපයේ විප්ලවීය වෙනසක් සිදු විය. පන්හිඳ නම් වූ සියුම් ලේඛන මෙවලම භාවිතයෙන් තල් පත්‍රයක නාරටි දිගේ ලියනවිට, කෝණික හැඩතල භාවිත කළහොත් පත්‍රය ඉරී යාමේ සෘජු අවදානමක් පැවතුණි. මෙම භෞතික බාධකය මඟහරවා ගැනීම සඳහා, සිංහල අක්ෂර ක්‍රමයෙන් වඩාත් වටකුරු, ගලායන ස්වභාවයක් සහිත හැඩතලවලට පරිවර්තනය විය. මේ අනුව, අපේ අක්ෂරවල සෞන්දර්යය පවා ස්වභාවධර්මය සහ තාක්ෂණය අතර පැවති සියුම් සංවාදයක ප්‍රතිඵලයකි.

2. ටයිප්රයිටරය විසින් 'බැඳි අකුරු' සහ 'රේඵය' භාවිතයෙන් ඉවත් කළා

මුද්‍රණය විසින් අක්ෂර ප්‍රමිතිගත කළද, එහි වේගය තවත් වැඩි කිරීමේ අවශ්‍යතාව යතුරුලියනය නම් වූ නව යාන්ත්‍රික බලවේගයක් බිහි කළේය. එහෙත් මෙම වේගය සඳහා අපේ අක්ෂර කලාවට විශාල මිලක් ගෙවීමට සිදු විය.

සාම්ප්‍රදායික සිංහල ලේඛන ක්‍රමයේ, අක්ෂර දෙකක් හෝ වැඩි ගණනක් එකට සම්බන්ධ කර ලියන 'බැඳි අකුරු' (ligatures) සහ 'ර්' ශබ්දය සඳහා යෙදෙන 'රේඵය' වැනි සංකීර්ණ අක්ෂර රූප භාවිත විය. හල් කළ ව්‍යංජන දෙකක් එකට බැඳී 'ක්‍ෂ' හෝ 'න්‍ද' වැනි තනි රූපයක් සෑදීමේ මූලධර්මය මත පදනම් වූ මෙම අක්ෂර, අපේ ලේඛන කලාවේ සෞන්දර්යාත්මක උරුමයේ කොටසක් විය. නමුත් යතුරුලියනයක එක් යතුරක් එබූ විට එක් අක්ෂරයක් පමණක් මුද්‍රණය වන යාන්ත්‍රික ස්වභාවය නිසා, මෙවැනි සංකීර්ණ රූප යෙදීම තාක්ෂණික වශයෙන් කළ නොහැකි දෙයක් බවට පත් විය.

මෙම නවීකරණයේ අවශ්‍යතාව, එනම් වේගය සහ කාර්යක්ෂමතාව, අපේ ලේඛන කලාවේ ගතානුගතික උරුමය අභිබවා ගියේය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, බැඳි අකුරු සහ රේඵය ක්‍රමයෙන් පොදු භාවිතයෙන් ඉවත් විය. මෙය කාර්යක්ෂමතාව විසින් සංස්කෘතික සංකීර්ණත්වය පරාජය කළ අවස්ථාවක් ලෙස සැලකිය හැකිය.

3. වචන අතර හිස්තැන් සහ විරාම ලකුණු අපට ලැබුණේ මුද්‍රණයෙන්

අද අපට වචන අතර හිස්තැනක් හෝ වාක්‍යයක් අවසානයේ තිතක් නොමැති ලේඛනයක් කියවීම සිතාගැනීමටවත් අපහසුය. එහෙත් මෙම ලක්ෂණ අපේ ලේඛන කලාවට ලැබුණේ දහඅටවන සියවසේදී මුද්‍රණ ශිල්පය හඳුන්වා දීමත් සමඟය.

මුද්‍රණයට පෙර පැවති පුස්කොළ පොත්වල බොහෝවිට වචන අතර හිස්තැන් නොතබා (පද නොබෙදා) අඛණ්ඩව ලියා තිබුණි. එය කියවිය හැක්කේ පුහුණු වූ පණ්ඩිත පාඨකයන්ට පමණි. නමුත් 'ලක්මිණි පහන' සහ 'සරසවි සඳරැස' වැනි පුවත්පත් බිහිවීමත් සමඟ, ලේඛන කලාව පටු ප්‍රභූ කවයකට සීමා නොවී පුළුල් මහජනතාව අතරට ව්‍යාප්ත විය. මෙම නව පාඨක පිරිසට පහසුවෙන් කියවා තේරුම් ගත හැකි ලේඛන අවශ්‍ය විය. මෙම අවශ්‍යතාව සපුරාලීම සඳහා මුද්‍රණය විසින් නව සම්මතයන් දෙකක් හඳුන්වා දෙන ලදී:

  • පද බෙදීම (Word Spacing): කියවීමේ පහසුව සඳහා වචන අතර පැහැදිලි හිස්තැනක් තැබීම.
  • විරාම ලක්ෂණ (Punctuation): වාක්‍යයක ආරම්භය, අවසානය සහ අර්ථමය බෙදීම් පැහැදිලි කිරීමට කොමාව, තිත වැනි ලකුණු භාවිතයට ගැනීම.

මුද්‍රණ තාක්ෂණය විසින් හඳුන්වා දුන් මෙම සරල නවෝත්පාදනයන්, අප සිංහල භාෂාව කියවන සහ අර්ථකථනය කරන ආකාරය සදහටම වෙනස් කළේය.

4. සිංහල අකුරු වෙනුවට රෝම අකුරු යෝජනා වුණා ඔබ දන්නවාද?

විසිවන සියවසේදී, නූතන ලෝකයේ සන්නිවේදන අවශ්‍යතා සඳහා සිංහල ලේඛන කලාව ප්‍රතිසංස්කරණය කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව දැවැන්ත බුද්ධිමය සංවාද සහ මතභේද ඇති විය. මෙය, අප මුලින් සඳහන් කළ ගතානුගතිකත්වය සහ නවීකරණය අතර ගැටුම එහි උච්චතම අවස්ථාවට පැමිණි යුගයයි.

නවීකරණ ප්‍රයත්නයේ වඩාත්ම රැඩිකල් යෝජනාව වූයේ, සිංහල අක්ෂර මාලාව සම්පූර්ණයෙන්ම අත්හැර ඒ වෙනුවට රෝම අක්ෂර (Roman alphabet) භාවිතයට ගත යුතුය යන්නයි. මීට අමතරව, 'න-ණ-ල-ළ' භාවිතය පිළිබඳ මතභේද, ලිඛිත භාෂාව කට වහරට සමීප කළ යුතුය යන තර්කය, සහ අජිත් තිලකසේන විසින් යෝජනා කළ කථන සහ ලිඛිත භාෂා අතර පාලමක් ලෙස ක්‍රියා කරන 'මැදි වහර' වැනි සංකල්ප ද මෙම යුගයේ බුද්ධිමය කතිකාවතට ඇතුළත් විය.

මෙම යෝජනා හුදු භාෂාමය තර්ක පමණක් නොවීය. ඒවා අපේ ජාතික අනන්‍යතාව සහ සංස්කෘතික උරුමය හා ගැඹුරින් බැඳී පැවතුණි. මෙම විප්ලවීය නවීකරණ යෝජනා, සිංහල අක්ෂර මාලාව ජාතියේ උරුමයක් ලෙස ආරක්ෂා කළ යුතුය යන ප්‍රබල ගතානුගතික මතවාදය සමඟ සෘජුවම ගැටුණි. මෙම සංවාදවලින් පෙනී යන්නේ, අප අද සුරක්ෂිත යැයි සලකන සිංහල අක්ෂර මාලාවේ පැවැත්ම පවා, යම් අවස්ථාවකදී බරපතල ලෙස අභියෝගයට ලක් වූ බවයි.

5. පරිගණකය විසින් අකුරුවලට යළිත් නිර්මාණශීලී නිදහස ලබා දුන්නා

මුද්‍රණ යන්ත්‍රය සහ යතුරුලියනය වැනි තාක්ෂණයන්, තම යාන්ත්‍රික සීමාවන් නිසා සිංහල අක්ෂර ඒකාකාරී, ප්‍රමිතිගත රාමුවකට සිර කළේය. එහෙත් පරිගණකයේ සහ ඩිජිටල් තාක්ෂණයේ ආගමනය, මෙම ප්‍රවණතාව සම්පූර්ණයෙන්ම ආපසු හරවමින්, ගතානුගතිකත්වය සහ නවීකරණය අතර පැවති දීර්ඝකාලීන ආතතිය අනපේක්ෂිත ලෙස විසඳීය.

යාන්ත්‍රික යුගයේ සීමාකාරී බව බිඳ දමමින්, පරිගණකය විසින් සිංහල අක්ෂර රූපයට පෙර නොවූ විරූ නම්‍යශීලී බවක් සහ විවිධත්වයක් ලබා දුන්නේය. ඩිජිටල් තාක්ෂණය මඟින්, 'අභය', 'මලිති', සහ 'ගංගානී' වැනි අසංඛ්‍යාත අකුරු මෝස්තර (fonts) නිර්මාණය කිරීමට හැකි විය. මෙය එක් අතකින් නවීකරණයට, එනම් වෙළඳ සන්නාමකරණය, සමාජ මාධ්‍ය වැනි නව අවශ්‍යතා සඳහා දෘශ්‍ය අනන්‍යතා නිර්මාණය කිරීමට ඉඩ දුන්නේය. අනෙක් අතට, යතුරුලියනය විසින් අභාවිත කළ බැඳි අකුරු වැනි සංකීර්ණ, සාම්ප්‍රදායික රූප ඩිජිටල් ලෙස නැවත නිර්මාණය කර භාවිතයට ගැනීමට හැකි වීමෙන්, අපේ ලේඛන කලාවේ ඓතිහාසික උරුමය සංරක්ෂණය කිරීමට ද මග පෑදීය.

මෙලෙස, තාක්ෂණය විසින්ම කලක් තිස්සේ සීමා කරනු ලැබූ සිංහල අකුරු, ඩිජිටල් යුගයේදී නැවත වරක් නිර්මාණශීලී නිදහස ලැබීය. අද වන විට සිංහල අක්ෂරවල දෘශ්‍ය ස්වරූපය ඉතිහාසයේ වෙන කවරදාටත් වඩා විවිධාකාර සහ නිර්මාණශීලී වී ඇත.

අවසානය

මෙම කරුණු පහෙන් පැහැදිලි වන්නේ, අප භාවිතා කරන සිංහල ලේඛන කලාව යනු කෞතුකාගාරයක තැන්පත් කළ නිසල වස්තුවක් නොව, නව තාක්ෂණයන්ට සහ සන්නිවේදන අභියෝගවලට නිරන්තරයෙන් ප්‍රතිචාර දක්වමින් විකාශනය වන සජීවී, ගතික පද්ධතියක් බවයි. එහි ගමන, සිය උරුමය රැක ගැනීමේ සහ නව්‍යකරණය වීමේ බලවේග දෙක අතර නිරන්තර සංවාදයකින් හැඩගැසුණකි. ගලෙන් තල්පතටත්, තල්පතෙන් මුද්‍රණයටත්, මුද්‍රණයෙන් ඩිජිටල් තිරයටත් එය කළ ගමන අතිශයින්ම විචිත්‍රවත්ය.

එක් අතකින් රාජ්‍ය මට්ටමින් භාෂාව ප්‍රමිතිගත කිරීමට දරන උත්සාහයත්, අනෙක් අතින් අන්තර්ජාලය සහ සමාජ මාධ්‍ය නිසා ඇතිවන බහුවිධ, නීතිරීතිවලින් තොර භාවිතයන්ගේ ව්‍යාප්තියත් දෙස බලන විට, අපේ සිංහල ලේඛන කලාවේ මීළඟ විප්ලවය කුමක් විය හැකිද?